نقدینگی و پایه پولی رکورد زد: رد پای دولت و زنگ خطر برای رفاه مردم

به گزارش نبض بورس، حجم نقدینگی در آبان سال ۱۴۰۴ به رقم ۱۳۱۸۴۵/۲ هزار میلیارد ریال رسیده و نسبت به دوره مشابه در آبان سال ۱۴۰۳ رشد ۴۰/۴ درصدی را نشان میدهد. همچنین پایه پولی در آبان امسال رقم ۱۷۷۶۵/۸ هزار میلیارد ریال را به ثبت رسانده که نسبت به دوره مشابه قبل یعنی آبان ۱۴۰۳،   ۴۷.۵ درصد افزایش داشته است.آمار مقایسه نقدینگی و پایه پولی نشان می‌دهد که دو شاخص از تواسط سال ۱۴۰۳ مداوم افزایش یافته است. رشد بدون پشتوانه پول پرقدرت، که سرعتی فراتر از رشد تولید دارد میتواند تبعاتی مانند تورم و رشد بخش نامولد اقتصادی را در پی داشته باشد.

حجم نقدینگی: کسری بودجه دولت را چاپ پول جبران میکند!

 نقدینگی در اقتصاد شامل مجموع پول و شبه پول است. این شاخص که شامل مجموع پول در گردش و سپرده‌های بانکی است، می‌تواند تأثیر مستقیمی بر تورم داشته باشد؛ به ویژه اگر افزایش آن بیشتر از رشد تولید ناخالص داخلی باشد. افزایش نقدینگی ممکن است به رشد اقتصادی و رونق بازارهای مالی کمک کند، اما اگر کنترل نشود، می‌تواند منجر به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و تورم شود.

 

به گزارش بانک مرکزی حجم نقدینگی در آبان سال ۱۴۰۴ به رقم ۱۳۱۸۴۵/۲ هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به پایان سال ۱۴۰۳ معادل ۲۹/۷ درصد رشد نشان میدهد. همچنین، نرخ رشد دوازدهماهه نقدینگی در آبان سال ۱۴۰۴ معادل ۴۰/۴ درصد بوده است که در مقایسه با نرخ رشد دوره مشابه در آبان سال ۱۴۰۳ (۲۸/۱ درصد) به میزان ۱۲/۳ واحد درصد افزایش نشان میدهد.

پشت پرده جهش ۴۰ درصدی نقدینگی چیست؟

بروز شرايط خاص در اقتصاد کشور و لزوم حمايت از تداوم فعالیت های اقتصادی و کمک به تأمین مالي دولت از جمله دلايل افزايش رشد نقدينگي در سال جاری بوده است.

 

پایه پولی: پول قدرتمند و خلق تقاضای بی جواب

پایه پولی تمام پولی است که مستقیماً توسط بانک مرکزی خلق شده به همین علت به آن پول قدرتمند نیز گفته می‌شود. دلیل این نام گزاری در قدرت آن برای خلق نقدینگی و افزایش پول در دست مردم است. هنگامی که نقدینگی در جامعه زیاد میشود، تقاضا برای خرید کالا و خدمات نیز رشد میکند. اما اگر این تقاضا توسط تولید پاسخ داده نشود سیگنال اشتباه به بازار و قیمت ها داده و در نهایت منجر به ایجاد تورم خواهد شد. لذا یکی از وظایف بانک مرکزی که کنترل تورم است از طریق محدودیت ایجاد پایه پولی محقق میشود. 

•  اقتصاددانان زیادی در ایران بر سر پولی بودن و یا نبودن علل تورم در کشور بحث دارند. اما این مسئله که تزریق پول از طریق بانک مرکزی (به دستور دولت) به اقتصاد منجر به افزایش نرخ تورم می‌شود، یک نظر قطعی است.

در جدیدترین گزارش این نهاد پایه پولی در آبان سال، ۱۴۰۴ رقم ۱۷۷۶۵/۸ هزار میلیارد ریال را به ثبت رساند. بر این اساس، رشد دوازده ماهه پایه پولی در آبان ۱۴۰۴ به رقم ۴۷/۵ درصد رسید که در مقایسه با رقم مشابه در آبان سال ۱۴۰۳ (۲۰/۷ درصد) به میزان ۲۶/۸ واحد درصد افزایش نشان میدهد. همچنین، پایه پولی در آبان سال ۱۴۰۴ نسبت به پایان سال گذشته رشدی معادل ۳۰/۷ درصد را تجربه نمود.

  

جهش پایه پولی در گرو تسهیلات قرض الحسنه و سپرده بانک ها

 جهش رشد پايه پولي در آبان ماه نسبت به مرداد ماه سال جاری متأثر از دو موضوع بوده است.

• آزادسازی ۵۰۰ هزار میلیارد ریال‌ی سپرده قانونی بانک‌ها با هدف افزایش پرداخت تسهیلات قرض الحسنه ازدواج و فرزندآوری در شهریور ماه ۱۴۰۳ و تکرار آن در ماه‌های بعدافزایش نسبت سپرده قانونی بانک‌ها و موسسات اعتباری به میزان ۰.۷۵ واحد درصد در مهرماه ۱۴۰۴ که موجب افزایش در تودیع سپرده قانونی در سمت مصارف پایه پولی و به تبع آن افزایش در بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی در سمت منابع پایه پولی شده است.همچنین لازم به اشاره است ضریب فزاینده نقدینگی نیز در پایان آبان ۱۴۰۴ معادل ۷/۴۲۱ بوده است.

آنچه در انتظار اقتصاد است

با رشد نقدینگی و پایه پولی که بانک مرکزی گزارش داده است زنگ خطر برای قدرت خرید و رفاه مردم به صدا در آمده است. افزایش نقدینگی ممکن است به رشد اقتصادی و رونق بازارهای مالی کمک کند، اما اگر کنترل نشود، می‌تواند منجر به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و تورم شود. سامان دهی پول سرگردان و سیاست های پولی بانک مرکزی میتواند راهی برای مهار تورم و هدایت این منابع به بخش مولد اقتصاد (مانند بازار سرمایه) باشد.