طلا و ارز خانگی؛ فرصت نجات اقتصاد یا رؤیای دور از دسترس؟

به گزارش نبض بورس، افزایش تورم و افت مداوم ارزش پول ملی طی سال‌های اخیر، رفتار مالی خانوار‌ها را به‌طور جدی تغییر داده است؛ به‌گونه‌ای که طلا و ارز به مهم‌ترین پناهگاه حفظ ارزش دارایی‌ها تبدیل شده‌اند. برآورد‌ها نشان می‌دهد حجم دارایی‌های ارزی و طلای نگهداری‌شده توسط مردم، به رقمی قابل‌توجه و اثرگذار در اقتصاد کشور رسیده است.

📊 حجم سرمایه‌های خانگی؛ عددی فراتر از تصور

براساس برآورد‌های رسمی و اظهارات مقامات اقتصادی، میزان دارایی ارزی نزد مردم بین ۲۰ تا ۴۰ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. این رقم بدون احتساب حجم طلای خانگی است که خود سهم قابل توجهی از ثروت خانوار‌ها را تشکیل می‌دهد.

چنین ذخایری، اگر وارد چرخه رسمی اقتصاد شوند، می‌توانند نقش مهمی در:

تأمین مالی تولید

کاهش فشار بر بازار ارز

افزایش عمق بازار‌های مالی

ایفا کنند؛ اما مسیر تحقق این هدف، ساده و کوتاه نیست.

🏦 چرا مردم طلا و دلار را به خانه بردند؟

کارشناسان اقتصادی معتقدند رفتار مردم در خرید و نگهداری طلا و ارز، واکنشی طبیعی به شرایط اقتصاد کلان است. در فضایی که:

تورم مزمن بالاست

انتظارات تورمی تثبیت شده

افق سرمایه‌گذاری مبهم است

دارایی‌هایی با نقدشوندگی بالا و ریسک پایین به انتخاب اول مردم تبدیل می‌شوند. طلا و ارز دقیقاً همین ویژگی‌ها را دارند.

⚠️ خروج سرمایه از تولید؛ دارایی‌های منجمد

نگهداری طلا و ارز در منازل، اگرچه از نگاه فردی اقدامی برای حفظ ارزش دارایی است، اما در مقیاس کلان به معنای خروج سرمایه از چرخه تولید است. این منابع:

نه ارزش افزوده ایجاد می‌کنند

نه اشتغال‌زا هستند

و نه به رشد اقتصادی کمک می‌کنند

در نتیجه، اقتصاد با پدیده «دارایی‌های منجمد» مواجه می‌شود.

🧠 چالش اصلی؛ اعتماد از دست‌رفته

فعالان اقتصادی تأکید دارند که مشکل اصلی، کمبود منابع نیست؛ بلکه بحران اعتماد است. تجربه‌های ناموفق گذشته، تصمیمات غیرقابل پیش‌بینی و تغییر مداوم سیاست‌ها باعث شده مردم نسبت به سپردن دارایی‌های خود به نظام مالی بدبین باشند.

به باور کارشناسان:

اعتماد بزرگ‌ترین سرمایه اقتصاد است

این اعتماد در کوتاه‌مدت بازسازی نمی‌شود

صرف وعده و ابزار مالی جدید، بدون اصلاح رفتار سیاست‌گذار، کارساز نخواهد بود

📉 تولید؛ گزینه‌ای کم‌جذاب برای سرمایه‌گذار

یکی دیگر از موانع بازگشت سرمایه‌های خانگی به اقتصاد، بازدهی پایین بخش تولید است. در حالی که:

فعالیت‌های غیرمولد بازدهی ۳۰ تا ۴۰ درصدی دارند

تولید اغلب بازدهی کمتر از ۲۰ درصد دارد

طبیعی است سرمایه‌ها به سمت بازار‌هایی حرکت کنند که سود بالاتر و ریسک کمتری دارند.

💡 ایده صندوق‌های ارزی؛ راه‌حل یا مسکن موقت؟

در ماه‌های اخیر، ایده‌هایی مانند صندوق‌های ارزی و ابزار‌های مالی جدید برای جذب ارز‌های خانگی مطرح شده است. اگرچه این ابزار‌ها می‌توانند بخشی از سرمایه‌های خرد را جذب کنند، اما کارشناسان معتقدند موفقیت آنها منوط به چند شرط اساسی است:

تضمین شفافیت

ثبات قوانین

بازدهی رقابتی

و مهم‌تر از همه، اعتمادسازی واقعی

🔍 جمع‌بندی

انباشت ده‌ها میلیارد دلار ارز و حجم بالای طلای خانگی، نشان‌دهنده بی‌اعتمادی عمیق مردم به آینده اقتصاد است. تا زمانی که تولید جذاب نشود، سیاست‌ها قابل پیش‌بینی نباشند و اعتماد عمومی احیا نشود، این سرمایه‌ها همچنان در خانه‌ها باقی خواهند ماند؛ سرمایه‌هایی که می‌توانستند موتور رشد اقتصاد باشند، اما فعلاً به سپری دفاعی برای خانوار‌ها تبدیل شده‌اند.