بازار ارز در چنگ سوداگران؛ خلأ نظارتی تا کجا ادامه دارد؟

به گزارش نبض بورس، نوسانات پرشتاب نرخ ارز در روز‌های اخیر، بار دیگر نگاه‌ها را به سمت دلایل بنیادی بی‌ثباتی در بازار دلار معطوف کرده است. یک اقتصاددان معتقد است آنچه امروز در بازار ارز دیده می‌شود، بیش از آنکه نتیجه تحولات بیرونی باشد، از ضعف‌های ساختاری اقتصاد داخلی نشأت می‌گیرد.

🔎 عوامل داخلی؛ متهمان اصلی

به گفته محمد واعظ برزانی، اختلال در فرآیند‌های صادرات و واردات، پایش ناکافی مبادلات پولی و نظارت ضعیف بر عملکرد بانک‌ها، نهاد‌های مالی و بازیگران اصلی بازار، بستر اصلی نوسانات ارزی را شکل داده است. او تأکید می‌کند که بخشی از تقاضای بازار ارز، ماهیتی غیرمصرفی دارد و با هدف برهم زدن تعادل بازار ایجاد می‌شود.

🧠 نقش فضای روانی جامعه

این استاد دانشگاه، مدیریت انتظارات و فضای روانی را یکی از کلید‌های مهار بازار ارز می‌داند. به باور او، القای شرایط مبهم سیاسی و اقتصادی، جامعه را در وضعیت «بلاتکلیفی» قرار داده و همین موضوع موجب افزایش تقاضای احتیاطی برای ارز و طلا شده است؛ روندی که به تشدید سفته‌بازی و التهاب بازار دامن می‌زند.

⚖️ عرضه و تقاضا؛ نقطه تعادل گمشده

واعظ برزانی معتقد است ثبات بازار ارز بدون ایجاد توازن روزانه میان عرضه و تقاضا ممکن نیست. به گفته او، هرچند بانک مرکزی اقداماتی را برای مدیریت بازار آغاز کرده، اما هماهنگی سایر بخش‌های اقتصادی با سیاست‌های ارزی، شرط لازم برای اثرگذاری این اقدامات است.

💱 چرا پایش بازار آزاد مهم است؟

این اقتصاددان بر ضرورت رصد دقیق بازار آزاد تأکید می‌کند و می‌گوید بخشی از معاملات رسمی و غیررسمی به هم گره خورده‌اند و هر اختلال در یکی، کل بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سیاست‌گذار ارزی باید بر اساس داده‌های واقعی، میزان عرضه را تنظیم و به بازار سیگنال شفاف بدهد.

📦 صادرات، واردات و پیمان‌سپاری ارزی

از نگاه واعظ برزانی، تأخیر در بازگشت ارز صادراتی می‌تواند عرضه ارز را محدود و نرخ‌ها را صعودی کند. او تأکید دارد که نظارت مؤثر بر بازگشت ارز صادراتی به‌معنای دولتی‌سازی اقتصاد نیست، بلکه ابزاری برای کنترل رفتار سوداگرانه است. در مقابل، تسهیل بی‌ضابطه واردات، به‌ویژه واردات بدون انتقال ارز، فشار تقاضا را افزایش می‌دهد.

⚠️ نقش سوداگران و شوک‌های بیرونی

این کارشناس اقتصادی حضور سوداگران را یکی از عوامل تشدید نوسانات می‌داند که با طبیعی جلوه دادن افزایش نرخ ارز، انتظارات تورمی را تقویت می‌کنند. او در عین حال تأکید می‌کند که عوامل خارجی مانند تنش‌های سیاسی، جنگ و کسری بودجه دولت بی‌تأثیر نیستند، اما با سیاست‌گذاری منسجم و نظارت قوی می‌توان اثر این شوک‌ها را مهار کرد.

🧭 جمع‌بندی

به باور این اقتصاددان، کنترل بازار ارز بیش از هر چیز نیازمند هماهنگی سیاست‌های اقتصادی، مدیریت انتظارات تورمی و اصلاح ساختار‌های داخلی است؛ مسیری که بدون آن، حتی در شرایط آرام سیاسی نیز نمی‌توان به ثبات پایدار ارزی دست یافت.