به گزارش نبض بورس، نوسان‌های تازه نرخ دلار در بازار آزاد، بار دیگر نگرانی کارشناسان اقتصادی را برانگیخته است؛ نگرانی‌ای که مستقیماً به کاهش قدرت خرید مردم و افزایش فشار تورمی در ماه‌های آینده گره خورده است.

روند افزایشی نرخ دلار در بازار آزاد

بر اساس داده‌های میدانی، قیمت دلار طی هفته‌های اخیر در بازه ۱۲۱ تا ۱۲۶ هزار و ۷۵۰ تومان نوسان داشته و روز چهارشنبه (۱۹ آذر ۱۴۰۴) نیز نرخ معامله‌شده بین ۱۲۴ هزار و ۲۵۰ تا ۱۲۴ هزار و ۸۰۰ تومان ثبت شده است.

به گفته کارشناسان، فاصله معنادار نرخ خرید و فروش و جهش‌های کوتاه‌مدت، نشانه‌ای از بی‌ثباتی شدید بازار ارز است.

دلایل افزایش نرخ ارز از نگاه اقتصاددانان

🔹 ۱. نااطمینانی سیاسی و تنش‌های بین‌المللی

به گفته مهدی بهنامه، عضو هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، ناامنی‌های سیاسی در کشور‌هایی که با ایران مبادله نزدیک دارند — مانند ونزوئلا — موجب هجوم مردم به بازار‌های امن از جمله دلار و طلا شده است. نتیجه این روند، افزایش تقاضا و رشد قیمت ارز است.

🔹 ۲. کاهش عرضه و افت درآمد‌های نفتی

کاهش ورودی ارز‌های نفتی، دست بازارساز را برای کنترل قیمت‌ها محدود کرده و زمینه را برای افزایش نرخ فراهم کرده است.

🔹 ۳. عوامل بنیادی و ژئوپلیتیک

سید حمید حسینی، عضو اتاق ایران، تأکید دارد که ارز کاملاً تابع عرضه و تقاضا است و وضعیت ژئوپلیتیک منطقه فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است.

🔹 ۴. بی‌اعتمادی عمومی و فضای «نه جنگ، نه صلح»

گزارش‌ها نشان می‌دهد نااطمینانی‌های سیاسی داخلی، حواشی مرتبط با بنزین و بودجه، و کاهش اعتماد مردم به سیاست‌گذاران، زمینه را برای سوءاستفاده دلالان و بازارساز‌های غیررسمی فراهم کرده است.

موضع بانک مرکزی: نرخ واقعی دلار با بازار آزاد متفاوت است

رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه قیمت‌های غیررسمی مورد تأیید نیست، اعلام کرد:

طرح‌های حمایت از تولیدکنندگان ارزآور در دست اجراست

افزایش عرضه ارز یکی از محور‌های اصلی سیاست‌های جدید است

التهاب‌های روانی عامل اصلی رشد قیمت در هفته‌های اخیر بوده است

با وجود این، فاصله نرخ رسمی و آزاد همچنان زیاد است و یکی از دلایل تشدید نوسانات محسوب می‌شود.

 پیش‌بینی آینده بازار ارز از نگاه کارشناسان

آلبرت بغزیان، اقتصاددان، می‌گوید:
«بازار ارز در آتش بی‌اعتمادی می‌سوزد؛ حتی بدون تغییر عوامل بنیادی، ترس و نااطمینانی مردم می‌تواند قیمت دلار را بالا ببرد.»

او هشدار داد که سوءمدیریت و ناهماهنگی اقتصادی بستری مناسب برای سودجویی دلالان ایجاد کرده است.

اثر روانی نوسان دلار بر تورم و قیمت کالا‌ها

تحلیل‌ها نشان می‌دهد:

رشد ناگهانی دلار تورم وارداتی را تشدید می‌کند

قیمت کالا‌های اساسی و مصرفی، حتی قبل از افزایش هزینه‌ها، به‌طور پیش‌دستانه بالا می‌رود

رفتار هیجانی سرمایه‌گذاران و انتظارات تورمی، به استمرار روند افزایشی کمک می‌کند

به این ترتیب، کاهش قدرت خرید مردم مهم‌ترین پیامد نوسانات کنونی محسوب می‌شود.

آیا سیاست‌های بانک مرکزی می‌تواند بازار را آرام کند؟

کارشناسان معتقدند در صورت اجرای کامل:

حمایت از صادرکنندگان

ابزار‌های جدید تأمین مالی ارزی

مدیریت نظارتی بازار

ممکن است فشار بر بازار ارز کاهش یابد؛ اما تداوم تحریم‌ها و ریسک‌های خارجی همچنان تهدیدی برای ثبات نرخ دلار خواهد بود.