چشم‌انداز اقتصاد ۱۴۰۴ : تورم، رکود، کاهش سرمایه‌گذاری و لزوم اصلاحات فوری

به گزارش نبض بورس، در حالی‌که اقتصاد ایران به ماه‌های پایانی سال ۱۴۰۴ نزدیک می‌شود، تداوم تورم بالا، کسری بودجه سنگین و رکود در بازار‌های مالی فضای عدم قطعیت را برای سرمایه‌گذاران تشدید کرده است. «محمد نوربخش» اقتصاددان و تحلیلگر بازار‌های مالی، در گفت‌وگویی تحلیلی با تأکید بر ضرورت واقع‌بینی، چشم‌انداز بازار‌های مهم و متغیر‌های کلیدی اقتصاد ایران را بررسی می‌کند.

پیش بینی قیمت طلا و دلار امروز سه شنبه ۱۸ آذر

در ادامه حتما بخوانید

۱. واقع‌گرایی اقتصادی؛ دوری از امید‌های غیرعملی

نوربخش با تأکید بر اینکه اقتصاد ایران از چرخه فرسایشی رنج می‌برد، گفت: سال‌هاست که نشانه‌های «پیر شدن سرمایه‌ها» و کاهش توان نوسازی در زیرساخت‌ها دیده می‌شود. به باور او، تصور بازگشت به دوره رشد پایدار دهه ۸۰، با ساختار فعلی اقتصاد چندان واقع‌بینانه نیست.

۲. کسری بودجه ۲۰۰۰ همتی و تبعات آن

این کارشناس با اشاره به تشدید هزینه‌ها و فشار‌های مالی دولت توضیح داد: کسری بودجه سال ۱۴۰۴ به حدود دو هزار همت رسیده است.
به گفته او، پیامد‌های این کسری عبارت‌اند از:

الف) افت کیفیت خدمات عمومی

دولت برای جبران کمبود منابع، ناچار به کاهش هزینه در حوزه‌های آموزش، درمان، خدمات اجتماعی و امنیتی خواهد شد.

ب) رشد نقدینگی و فشار بر پایه پولی

با وجود تلاش بانک مرکزی، فشار مالی دولت دیر یا زود منجر به خلق پول جدید و تشدید تورم می‌شود؛ نقدینگی‌ای که مستقیماً به سمت دارایی‌هایی، چون ارز حرکت می‌کند.

۳. نرخ بهره ۴۰ درصدی و رکود گسترده

نرخ بهره ۴۰ درصدی نتیجه مستقیم عطش دولت برای فروش اوراق است. اگرچه نرخ بهره اسمی بالاست، اما به دلیل تورم انتظاری، نرخ بهره حقیقی همچنان منفی است.
انتظار کاهش نرخ سود منطقی نیست و این سطح از بهره رکود را در بازار‌هایی مانند مسکن و بورس تشدید می‌کند.

۴. سرمایه‌گذاری خالص منفی؛ اقتصاد در مسیر فرسایش

نوربخش با اشاره به عدم نوسازی سرمایه ثابت گفت: از سال ۱۳۹۷ سرمایه‌گذاری جدید حتی معادل استهلاک موجود هم نیست. ادامه این روند به معنای کهنه‌شدن صنایع، تجهیزات و حتی بافت شهری در سال‌های پیش روست.

۵. سیاست خارجی؛ شرط لازم، اما نه کافی

او با بیان اینکه رفع تحریم‌ها برای «تنفس اقتصاد» ضروری است، هشدار داد:
حتی در صورت توافق خارجی، بدون اصلاحات ساختاری داخلی و اجماع اقتصادی، دستاورد‌ها موقتی خواهد بود.
به باور او، فروش نفت بیشتر لزوماً به توسعه منجر نمی‌شود و ممکن است تنها صرف واردات کالای مصرفی شود.

۶. پیش‌بینی نرخ ارز و طلا تا پایان سال

نوربخش با توجه به محدودیت عرضه ارز، کسری بودجه و افزایش انتظارات تورمی گفت:
نرخ دلار تا پایان ۱۴۰۴ در بازه ۱۲۵ تا ۱۳۵ هزار تومان محتمل است.
به گفته او، سرمایه‌گذاران برای حفظ قدرت خرید باید بخشی از دارایی خود را به طلا، ارز یا سهام دلاری اختصاص دهند.

۷. مسکن؛ خروج سرمایه و تداوم رکود

بازار مسکن در شرایط فعلی به دلیل نرخ بهره بالا و کاهش قدرت خرید خانوار، با رکود عمیق مواجه است.
نوربخش معتقد است: دوران بازدهی بالای سرمایه‌گذاری ملکی به پایان رسیده و بازار املاک تجاری و لوکس دیگر جذابیت گذشته را ندارد.

۸. بورس؛ بازاری برای پوشش تورم نه سود‌های بزرگ

او بازار سهام را «نه گران و نه جذاب» توصیف کرد و افزود: شاخص کل می‌تواند تا سال آینده رشد معادل تورم را تجربه کرده و به محدوده ۴.۵ میلیون واحد برسد، مشروط بر اینکه ریسک‌های سیاسی تشدید نشود.
نوربخش توصیه کرد سرمایه‌گذاران به سراغ سهم‌های دلاری یا صندوق‌های طلا و درآمد ثابت بروند.

۹. مالیات‌های غیرهدفمند و واکنش طبیعی سرمایه

این اقتصاددان با انتقاد از رویکرد درآمدمحور دولت توضیح داد: اخذ مالیات‌های بدون توجه به تورم، فعالان اقتصادی را به سمت پنهان‌کاری، بازار‌های زیرزمینی و خروج سرمایه سوق می‌دهد.

۱۰. افول مزیت نفت و افزایش هزینه انرژی

با گسترش فناوری‌های نوین انرژی، نقش نفت در اقتصاد جهانی کاهش یافته است. نوربخش می‌گوید حتی بدون تحریم نیز نباید انتظار جهش قیمت نفت را داشت و در داخل نیز اصلاح قیمت حامل‌های انرژی دیر یا زود انجام می‌شود.

۱۱. جمع‌بندی و توصیه به مردم و کسب‌وکار‌ها

به بازگشت قیمت‌ها و حمایت گسترده دولت امید نبندید.

برای بازنشستگی و هزینه‌های آینده، شخصاً برنامه‌ریزی کنید.

در مدیریت دارایی‌ها، حفظ ارزش سرمایه را اولویت قرار دهید.

فشار اقتصادی به‌طور طبیعی اخلاقیات و کیفیت روابط کاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ باید برای این شرایط آماده بود.

منبع: خبرگزاری مهر