طلای سیاه ایران دوباره درخشید؛ رشد قیمت نفت سبک و عقب‌نشینی نفت سنگین در بازارهای جهانی

نفت سبک در مسیر صعود؛ بازگشت اعتماد بازار جهانی

به گزارش نبض بورس، قیمت نفت سبک ایران در تیرماه ۱۴۰۴ در بیشتر بازارهای صادراتی از جمله اروپا، مدیترانه و آسیا افزایش یافت. در شمال غرب اروپا، بهای هر بشکه حدود ۲٫۲ دلار بالاتر از شاخص جهانی برنت (Brent) تعیین شد و در بازار مدیترانه نیز اختلافی نزدیک به ۲ دلار گزارش گردید.
در بازار آسیا که معیار آن میانگین قیمت نفت عمان و دبی است، این تفاوت به حدود ۱٫۵ دلار مثبت رسید — نشانه‌ای از افزایش تقاضای پالایشگاه‌های آسیایی برای نفت سبک و کم‌گوگرد ایران.

رشد قیمت نفت سبک، جایگاه ایران را در میان عرضه‌کنندگان خاورمیانه تقویت کرده است. در ماه‌های گرم سال، پالایشگاه‌های اروپایی و آسیایی به‌دلیل نیاز بیشتر به فرآورده‌های سبک مانند بنزین، ترجیح می‌دهند نفت خام با چگالی پایین‌تر خریداری کنند — عاملی که به نفع نفت سبک ایران تمام شده است.

پارس و سروش؛ دو میدان استراتژیک در خلیج فارس

نفت‌های «پارس» و «سروش» از میادین دریایی مهم جنوب ایران استخراج می‌شوند و در نزدیکی جزیره خارگ و عسلویه قرار دارند. این میادین از نوع نفت سنگین با درصد گوگرد بالا هستند و به همین دلیل، معمولاً با تخفیف نسبت به شاخص‌های منطقه‌ای فروخته می‌شوند.
در تیرماه ۱۴۰۴، قیمت نفت پارس حدود ۱٫۷ دلار کمتر از شاخص عمان–دبی و نفت سروش نزدیک به ۲٫۷ دلار پایین‌تر از معیار منطقه‌ای اعلام شد.

با وجود این اختلاف قیمت، صادرات این دو نوع نفت برای ایران اهمیت دارد؛ زیرا باعث تنوع‌بخشی به سبد فروش و افزایش انعطاف صادراتی کشور می‌شود. بازارهای آسیایی به‌ویژه چین و هند همچنان از مشتریان پایدار نفت سنگین ایران هستند.

نفت سنگین ایران؛ پایداری با نوسان جزئی

نفت سنگین ایران، برخلاف نوع سبک، تغییرات محدودی را تجربه کرد. در بازارهای اروپایی اختلاف مثبت آن با شاخص برنت حدود ۰٫۴ دلار بود و در مدیترانه اندکی پایین‌تر قرار گرفت. در بازار آسیا نیز تفاوتی حدود منفی ۰٫۲ دلار گزارش شد.
این روند بیانگر رقابت شدید میان عرضه‌کنندگان منطقه‌ای مانند عربستان و کویت است که محصولات مشابهی با حجم بالا به بازار عرضه می‌کنند.

مناطق صادراتی؛ از خوزستان تا هرمزگان

بخش عمده‌ی صادرات نفت خام ایران از چهار پایانه‌ی اصلی انجام می‌شود:
خارگ در استان بوشهر، ماهشهر در خوزستان، لاوان و بندرعباس در استان هرمزگان.
نفت سبک عمدتاً از خارگ و لاوان صادر می‌شود، در حالی که نفت‌های سنگین و فرآورده‌های پالایشی از ماهشهر و عسلویه بارگیری می‌گردند.

از این بنادر، نفت ایران به مقصد چین، هند، ترکیه، آفریقای جنوبی و کشورهای مدیترانه‌ای مانند ایتالیا و یونان صادر می‌شود. این تنوع جغرافیایی، نقشی کلیدی در پایداری درآمدهای ارزی ایران دارد و به کشور کمک می‌کند نوسانات منطقه‌ای قیمت نفت را متعادل سازد.

تحلیل اقتصادی و اثر بر درآمدهای کشور

در حالی‌که قیمت جهانی نفت برنت در تیرماه حدود ۸۴ دلار برای هر بشکه بود، نفت سبک ایران با میانگین ۸۲ دلار به فروش رسید.
با فرض صادرات روزانه‌ی ۱.۵ میلیون بشکه، درآمد ماهانه ایران از محل فروش نفت خام حدود ۳.۷ میلیارد دلار برآورد می‌شود. این رقم در صورت حفظ روند فعلی تقاضا و ثبات عرضه، می‌تواند در نیمه دوم سال افزایش یابد.

افزایش قیمت نفت سبک، به ایران امکان می‌دهد بخشی از تخفیف‌های نفت سنگین را جبران کرده و تراز صادراتی مثبت‌تری در بازار جهانی نفت به دست آورد.

جمع‌بندی

در تیرماه ۱۴۰۴، نفت سبک ایران بار دیگر توانست اعتماد بازار جهانی را جلب کند و در صدر صادرات منطقه قرار گیرد. هرچند نفت‌های سنگین مانند پارس و سروش افت جزئی را تجربه کرده‌اند، اما مجموع سیاست‌های صادراتی ایران سبب شده درآمد نفتی کشور در مسیر رشد پایدار باقی بماند.