نبض طلای جهان در دستان عرب‌ها

به گزارش نبض بورس، در حالی که بهای جهانی طلا رکورد‌های تازه‌ای را ثبت می‌کند، کشور‌های عربی نیز در پی آن‌اند تا سهم بیشتری از بازار جهانی این فلز گران‌بها به‌دست آورند. 

در حالی‌که قیمت جهانی طلا در سال ۱۴۰۴ با عبور از مرز ۴۳۰۰ دلار به اوج تاریخی خود رسیده و نگاه سرمایه‌گذاران جهانی را دوباره به بازار فلزات گران‌بها جلب کرده است، کشور‌های عربی نیز در تلاش‌اند جایگاه خود را در این صنعت سودآور تثبیت کنند. از سودانِ جنگ‌زده گرفته تا عربستانِ در مسیر چشم‌انداز ۲۰۳۰، تولید و تجارت طلا به یکی از محور‌های اصلی اقتصاد منطقه بدل شده است.

سودان؛ پیشتاز طلای عربی در میانه‌ی جنگ

با وجود درگیری‌های داخلی و بحران انسانی، سودان همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده طلا در میان کشور‌های عربی است. داده‌های رسمی نشان می‌دهد این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۷۳ تُن طلا تولید کرده است.
فعالان اقتصادی می‌گویند سودان نمونه‌ای کم‌نظیر از «اقتصاد جنگی» است که در آن، استخراج طلا به منبع اصلی تأمین مالی طرف‌های درگیر تبدیل شده. بسیاری از کارشناسان معتقدند در صورت پایان درگیری‌ها و بازگشت ثبات، ظرفیت واقعی سودان می‌تواند از ۱۰۰ تُن در سال نیز فراتر رود.

مصر و بازگشت به دوران طلایی

مصر که از دوران باستان به سرزمین معادن طلا شهرت داشت، طی یک دهه گذشته تلاش کرده جایگاه تاریخی خود را بازیابد. معدن عظیم السکری در صحرای شرقی، موتور محرک این بازگشت است.
این معدن در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۴ تُن طلا تولید کرد و با خرید کامل آن توسط شرکت بین‌المللی AngloGold Ashanti، انتظار می‌رود حجم تولید مصر در سال ۲۰۲۵ به شکل محسوسی افزایش یابد. دولت قاهره اکنون در حال صدور مجوز‌های جدید اکتشاف در مناطق مرزی با سودان و دریای سرخ است.

عربستان سعودی؛ طلای سیاه، طلای زرد

در کنار نفت، عربستان حالا استخراج طلا را نیز در اولویت برنامه‌ی «چشم‌انداز ۲۰۳۰» قرار داده است. شش معدن فعال از جمله الدویحی و مهدالذهب در حال حاضر سالانه بیش از ۱۳ تُن طلا تولید می‌کنند.
بر اساس برآورد وزارت صنعت و منابع معدنی عربستان، ذخایر قطعی طلا در این کشور بیش از ۳۲۰ تُن است. ریاض هدف‌گذاری کرده تا سال ۲۰۳۰ تولید سالانه را دو برابر کند و به جمع ۲۰ تولیدکننده برتر جهان بپیوندد.

موریتانی؛ طلای صحرایی

در غرب آفریقا، موریتانی با اتکا به معدن عظیم تازیازت (Tasiast) جایگاه ویژه‌ای در میان تولیدکنندگان عربی دارد. تولید سال گذشته این کشور حدود ۲۲ تُن برآورد شده و پروژه‌ی توسعه‌ی فاز دوم معدن می‌تواند ظرفیت استخراج را تا ۳۰ درصد افزایش دهد. این معدن تحت مدیریت شرکت کانادایی Kinross Gold قرار دارد و یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های معدنی شمال آفریقا محسوب می‌شود.

مراکش؛ تازه‌وارد با ذخایر امیدوارکننده

مراکش با کشف رگه‌های طلادار در منطقه‌ی گلمیم حالا وارد رقابت جدی در صنعت معدنکاری شده است. بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد این منطقه بین ۳ تا ۵ میلیون اونس طلا ذخیره دارد و می‌تواند مسیر اقتصادی جنوب مراکش را تغییر دهد. هرچند تولید فعلی کشور کمتر از یک تُن است، اما انتظار می‌رود با سرمایه‌گذاری خارجی، مراکش به یکی از تولیدکنندگان نوظهور طلا در آفریقا تبدیل شود.

الجزایر؛ ذخایر بالا، تولید پایین

الجزایر از ذخایر طلای قابل توجهی برخوردار است – حدود ۱۷۳ تُن طبق داده‌های سال ۲۰۲۵ –، اما تولید واقعی آن در سال گذشته تنها ۱۰۰ کیلوگرم بوده است. کارشناسان علت این شکاف را در ضعف فناوری استخراج و نبود سرمایه‌گذاری خارجی می‌دانند. دولت الجزایر به‌تازگی بسته‌ای از مشوق‌های مالی برای شرکت‌های معدنی خارجی ارائه کرده تا این صنعت را احیا کند.

چشم‌انداز منطقه‌ای

در مجموع، کشور‌های عربی در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲۵ تُن طلا تولید کردند؛ رقمی که معادل نزدیک به ۴ درصد از کل تولید جهانی است. هرچند این سهم هنوز پایین است، اما با توجه به برنامه‌های توسعه‌ی معدنی عربستان، مصر و مراکش، پیش‌بینی می‌شود در پنج سال آینده این میزان به بیش از ۲۰۰ تُن برسد.

تحلیلگران می‌گویند تمرکز کشور‌های عربی بر طلا دو هدف دارد:
۱. تنوع‌بخشی به اقتصاد‌های نفت‌محور
۲. تقویت ذخایر ارزی و پشتوانه مالی دولت‌ها در شرایط نوسان بازار انرژی

در شرایطی که طلا همچنان یکی از امن‌ترین پناهگاه‌های سرمایه‌گذاری جهانی است، نقش کشور‌های عربی در آینده‌ی این بازار بیش از گذشته مورد توجه قرار خواهد گرفت.