روزه‌ی سکوت‌ِ بازار سرمایه | درجا زدن بورس در سالگرد هولوکاست اقتصادی

به گزارش نبض بورس، هابیل خاوری، کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه درمورد پیش‌بینی خود از روند بورس بیان کرد: اولین روزِ کاری هفته را در حالی به پایان رساندیم که شرایط کلی بازار سرمایه در مقایسه با روز‌ها و هفته‌های قبل تغییر چندانی نداشت و به نوعی، بازار در یک بی‌خبری و سکوت کاملی به سر می‌بُرد و در این میان، شرایط خاصی که بتواند مسیر بازار را تغییر دهد وجود نداشت. اما این روزها، خیلی‌ها از بُعد تکنیکالی بازار سرمایه را بررسی می‌کنند چراکه هیچ خبر مثبتی در بازار وجود ندارد و مسئله تحلیل تکنیکی؛ چه از بُعد قیمتی و چه از بُعد زمانی صرفاً پناهگاه خیلی از تحلیلگران شده است تا بتوانند انتهای اصلاح را پیش‌بینی کنند، ولی چیزی که مشخص است این است که شاخص، همچنان روند خود را در مسیر نزولی قبلی ادامه می‌دهد و در طول روز‌های آینده هم، به محدوده فوق‌العاده حساس و روانی ۲ میلیون و دویست هزار واحدی خود نزدیک می‌شود و اگر این محدوده شکسته شود که حکم میدلاین کانال صعودی شاخص کل را در روند کوتاه مدت خود دارد، می‌توان انتظار داشت تا حوالی ۲ میلیون تا ۲ میلیون و صد هزار واحدی که مستحکم‌ترین حمایت شاخص کل است شاهد یک سیکل فرسایشی باشیم و به نوعی، همه را در این بازار، کلافه کند.

شفافیت سیاست‌های مالیاتی دولت؛ موضوع مهم برای بورس

این تحلیلگر بازار سرمایه تصریح کرد: به نظرم، خبر مهمی که می‌تواند روی روند فعلی بازار سرمایه تأثیرگذار باشد شفافیت سیاست‌های مالیاتی دولت و ارزی بانک مرکزی است که ظاهراً قرار است فردا یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۳، در مجلس درمورد بحث سیاست مالیاتی و بند‌هایی که به قانون بودجه اضافه شده بود تصمیم‌گیری شود. از اینرو، به نظرم بازار تا تعیین تکلیف نهایی این موضوعات محتاط‌تر عمل می‌کند و رفتار هیجانی آن‌چنانی؛ چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی نخواهد داشت و صرفاً همین بی‌رمقی ادامه‌دار خواهد بود. 

هابیل خاوری گفت: موضوع مهم‌تر این‌که واقعاً بازار سرمایه به هیچ تحلیلی اهمیت نمی‌دهد مخصوصاً از نوع فاندامنتال و ارزش‌گذاری و به طور کلی، یک سری از مسائل و مطالب مالی مثل بحث سهامداری و سبد سرمایه‌گذاری و یک سری از واژه‌های تخصصی‌تر در بازار بی‌معنی شده‌اند و این موضوع بسیار تأسف‌بار است که با تصمیم‌های اشتباهی که در سطوح بالاتر سازمان بورس و ارکان اقتصادی دولت گرفته شده است بازار را از مسیر تحلیل‌پذیر، پویا و کارا بودن دور کرده‌اند.

مثلاً شرکتی را می‌بینید که الان، فروش چندبرابری دارد؛ به طوری که مبلغ فروش آن حتی چندبرابر بیشتر از بازارش است و با P/E زیر ۴ معامله می‌شود و سال مالی‌اش نیز، تمام شده است و عملاً Forward P/E زیر اعداد ۳ می‌رود و باز هم منفی است و قیمتش هر روز در حال افت کردن است و دلیلش این است که سهامداران و یکی از شرکت‌های دولتی و یا سیاست‌های اشتباه در دولت و بانک مرکزی و خود سازمان بورس که علیه بورس اجرایی می‌شود و سال گذشته، مدیران عالی‌رتبه خود سازمان بورس در مصاحبه‌ها عنوان می‌کردند که دید خود را به بازار سرمایه بلندمدت می‌کنند در حالی که الان شرایط و شیوه‌های تحلیلی به نحوی جلو رفته‌اند که حتی نمی‌توان از سهامداری و دید بلند مدت در بازار سرمایه حرفی زد چراکه در یک سال گذشته، اتفاق‌های خیلی عجیب و غریبی برای سهامداران ما رخ داده است و از طرفی، در این برهه فعلی، فقط باید جریان نقدینگی را رصد کرد تا بتوانیم گروه‌های مستعد و تک‌سهم‌ها و تک‌نماد‌هایی که می‌توانند در بازار سرمایه خودنمایی کنند را شکار کنیم که آن هم، مستلزم یک دانش خوب درمورد روند معاملات و شیوه‌های معامله‌گری است. 

این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: اگر بخواهیم به معاملات روزانه نگاهی کنیم واقعاً فاجعه‌بار و تأسف‌آور است؛ به طوری‌که ارزش معاملات امروز حدود ۹ هزار و هفتصد و بیست میلیارد تومان بوده است که از این مبلغ، ۳ هزار و صد و بیست میلیارد تومان مربوط به معاملات خُرد سهام و حق تقدم بوده که خودش گواه بر همه چیز است و به جرأت می‌توان گفت تنها دوره زمانی است که نمودار تکنیکی اغلب نماد‌های بازار مثل هم هستند و پول هم به سمت سهم‌های کوچک و پروژه‌بازی‌هایی رفته است که قبلاً وجود داشته‌اند.

آیا در سالگرد سقوط بورس تغییرات خاصی به وجود آمده است؟

هابیل خاوری ادامه داد: این روزها و در سالگرد هولوکاست اقتصادی و سقوط اردیبهشتی که سال گذشته برای بازار سرمایه رخ داد کماکان شاهد هستیم که هیچ اتفاق مثبتی در آن قابل لمس نیست و نبوده است و در حال حاضر، شرایط همان چیزی است که وجود داشته است و به نوعی، می‌توان گفت بازار سرمایه در بی‌خبری مطلق به سر می‌برد. اما با این وجود، آن قدر درمورد اتفاق‌هایی که سال۱۴۰۲ رخ دادند و اتفاق‌هایی که قرار است، بیفتند صحبت شده است و می‌شود که همه اطلاعات لازم درمورد آن‌ها را می‌دانند.

موضوعی که درمورد تحلیل و آن‌چیزی که در فاند شرکت‌ها و سیاست‌های کلان بانک مرکزی و دولت وجود دارد این است که همچنان نبود شفافیت برای سهامداران و فعالان بازار سرمایه مشهود است و این موارد باعث می‌شوند که آن‌ها از چنین بازار‌هایی دوری کنند و طبیعتاً بازار‌های مجازی را مقصدی برای خود بدانند.

هابیل خاوری افزود: نکته عجیب این است که نقطه عطف زیادی در بازار سرمایه ما وجود داشته است و الان هم می‌گویم واقعاً بازار دنبال یک نقطه عطف و خبر بسیار تأثیرگذاری است تا بتواند بهانه‌ای را برای صعود خودش ایجاد کند.

سازمان بورس نهادی است که باید در قامت نهاد ناظر حضور داشته باشد و عمل کند، ولی متأسفانه، خودش را به انزوا کشانده است و عملاً حدود ۱۳-۱۲ روز است که بازار، هر روز منفی است و هیچ صحبت یا اتفاق مثبتی از جانب سازمان بورس اتفاق نمی‌افتد.

 این تحلیلگر بازار سرمایه تصریح کرد: نکته بسیار مهم دیگر این است که یکی از مهم‌ترین وظایف صندوق تثبیت بازار، حمایت از سرمایه‌گذاران خُرد برای تداوم فعالیت آن‌ها در بازار است، ولی در عمل و در این ۱۳-۱۲ روز؛ چیزی ندیده‌ایم و بازار، هر روز منفی است و سهامداران هر روز به این امید هستند که آن روز، بازار متعادل شود یا حداقل، یک روز مثبتی داشته باشد. اما شاهد هستیم اتفاقی برای آن‌ها رقم نمی‌خورد و این موضوع، جدا از اراده خواستن به تخصص و همکاری مستقیم تمام ارکان بازار سرمایه نیاز دارد که متأسفانه، این همکاری را در تمام سطوح نمی‌بینیم و تصمیم‌گیری‌ها باید به این صورت انجام شوند که روال علمی و عملی خودشان را در پیش بگیرند. یعنی ابتدا، باید محاسبه مرز کار‌ها در ریسک گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاری؛ از کمترین تا بیشترین وجوه انجام شود و سپس، پایش ریسک در برهه‌های زمانی و رویداد‌های متفاوت و تجزیه و تحلیل کنش و واکنش‌گری‌هایی که روی چرخه پول و گردش نقدینگی در همه نماد‌های بازار به ویژه، نماد‌هایی که چرخش نقدینگی سهامدار خُرد بیشتری در آن هاست، تمرکز کند و بعد از آن، ارزش در معرض خطر (Value at Risk) را برای بازار محاسبه کنند و در نهایت، جوّ عمومی بازار سرمایه و سایر بازار‌های موازی و افکار عمومی را بدست بیاورند و بتوانند در کنترل قیمت سهام روی تابلوی معاملات موفق باشند در حالی‌که عملاً ما چنین چیزی را به هیچ عنوان ندیده‌ایم و آن‌چه که تا به امروز، به وضوح مشخص بوده این است که مدیران و عوامل اجرایی در صندوق تثبیت تلاش کرده‌اند بدون آگاهی از تغییرات، همه ابعاد بازار و پارامتر‌های تأثیرگذار روی آن و پارامتر‌های ایجاد شده؛ همانند سنوات قبل با جلسه‌هایی پشت درب‌های بسته به بازار نگاه کنند و نوع حمایت‌ها خیلی سَرسَری و بیشتر از جنس صحبت بوده است. 

این کارشناس بازار سرمایه گفت: بازار سرمایه واقعاً بزرگ شده است و به شکل جدی، افراد به صورت مستقیم و غیر مستقیم وارد آن شده‌اند و الان، این بازار نیاز به حمایت دارد و تأکید می‌کنم حمایت با دخالت و دستکاری قیمت، زمین تا آسمان فرق دارد چراکه نمی‌خواهیم کسی پولی بیاورد و خریدی کند تا قیمت‌ها افزایش پیدا کنند و ما سود کنیم و به هیچ عنوان این‌طور نیست و وقتی فعالان بازار درمورد حمایت صحبت می‌کنند منظورشان دخالت و دستکاری و افزایش قیمت نیست، ولی وقتی سازمان بورس و ارگان‌های ذی‌ربط می‌خواهند حمایت کنند جنس حمایتشان از نوع دخالت‌های ساختاری است؛ به طوری‌که افکار عمومی را به بورس بدبین کرده‌اند هرجایی صحبت از بورس و بازار سرمایه و خرید سهام می‌شود به نوعی به طرف نگاه می‌کنند که انگار یک فعالیت اقتصادی کلاهبردارانه است؛ آن هم برای بازاری که می‌تواند شفاف‌ترین بازار مالی یک کشور و آینه تمام‌نمای اقتصاد باشد و می‌تواند شعار امسال؛ «جهش تولید با مشارکت مردم» را تحقق ببخشد. اما متأسفانه، بازار سرمایه به انزوای کامل کشیده شده است.

هابیل خاوری مطرح کرد: ما انتظار داریم که حداقل، حمایتی در تعیین و تکلیف مباحثی مثل قیمت‌گذاری دستوری، نرخ خوراک و... که از قبل بوده‌اند اتفاق بیفتد، ولی متأسفانه، تا به امروز نتایج بی‌سوادی‌هایی که در سطوح مختلف ارکان بازار سرمایه وجود داشته باعث شده است که بورس به این حال و روز بیفتد و سرکوب‌های اساسی در آن ایجاد شود.

کانون نهادهای سرمایه‌گذاری چه اقداماتی انجام داده است؟

این تحلیلگر بازار سرمایه اظهار کرد: موضوع مهم دیگری که لازم می‌دانم به آن اشاره کنم این است که ما کانونی تحت عنوان کانون نهاد‌های سرمایه‌گذاری داریم. واقعاً کار این کانون چیست؟ کجاست؟ و به چه کار می‌آید؟ و اصلاً چرا حقوق و مزایایی به این دوستان داده می‌شود و به چه دلیل، این نهاد ایجاد شده است؟ 

نرخ خوراک پتروشیمی‌ها گران شد و نرخ عوارض صادراتی‌ها و نرخ بهره مالکانه معادن و نرخ بهره صنایع افزایش پیدا کرد و دولت، بانک‌ها را با عناوین مختلفی جریمه کرد و نرخ خوراک تحویلی به پالایشگاه‌ها گران شد و برای صندوق‌ها، سقف مالیاتی گذاشتند، ولی این کانون حتی ابراز وجود هم، نکرد و سازمان بورس به میدان نیامد تا صحبتی کند و صرفاً نامه‌هایی را در فضای مجازی رد و بدل کردند که آن هم، نوشدارو بعد از مرگ سهراب بود و پرسش این است که دقیقاً این کانون چه کاری انجام می‌دهد؟ حتی ارگان‌ها و اداره‌های مختلفی را در سازمان بورس داریم که حتی وظایف خودشان را به درستی انجام نمی‌دهند.

هابیل خاوری در پایان خاطرنشان کرد: کمیته پایش ریسک سازمان بورس کجاست؟ کمیته‌ای که اردیبهشت ماه سال گذشته؛ دقیقاً قبل از ریزش، یک سری مصوبه‌ها را تصویب کرد که یکی از علل ریزش بازار شد؛ بنابراین اگر بخواهم خیلی خلاصه بگویم شرایط بازار سرمایه همین چیزی است که شاهد آن هستیم و واقعاً شرایط خوب و متعادلی نیست و می‌تواند به همین منوال هم، ادامه داشته باشد تا این که یک خبر خاصی به بازار تزریق شود و جریان نقدینگی خارج از بازاری به بازار ورود پیدا کند و باعث ثبات نسبی در آن شود و افزایش قیمت‌ها را تجربه کند. وگرنه جنس پولی که الان در حال جا به جا شدن است بعضی از سهم‌ها را بالا و پایین کرده و پول موجود در بازار از یک گروهی به گروه دیگر انتقال پیدا می‌کند و امیدوار هستم تصمیم‌های بهتری برای بازار سرمایه گرفته شده و دخالت‌ها در این بازار کمتر شود تا بتواند مسیر واقعی خودش را در پیش بگیرد و مُزد سهامدارانی که به این بازار اعتماد کردند و بازار‌های موازی را برای سرمایه‌گذاری انتخاب نکردند به آن‌ها داده شود.