معاملات TAL چیست؟ راهنمای کامل معاملات پایانی بورس به زبان ساده

به گزارش نبض بورس، اگر بعد از پایان معاملات عادی بورس دیده‌اید که هنوز برای بعضی نمادها معامله انجام می‌شود، احتمالاً با TAL مواجه شده‌اید.

TAL مخفف Trading At Last و به معنای «معاملات پایانی» است. در این مرحله، بعد از پایان معاملات عادی، برای نمادهای مشمول فرصت کوتاهی برای انجام معامله ایجاد می‌شود؛ اما یک تفاوت بسیار مهم با معاملات عادی دارد: معاملات TAL فقط در قیمت پایانی همان روز انجام می‌شوند.

TAL دقیقاً چیست؟

به زبان خیلی ساده، TAL را می‌توان یک فرصت معاملاتی اضافه در پایان روز دانست.

در معاملات عادی، قیمت سهم در طول بازار می‌تواند تغییر کند و سفارش‌ها در قیمت‌های مختلف با یکدیگر تطبیق پیدا کنند.

اما در TAL، قیمت دیگر بالا و پایین نمی‌شود.

قیمت پایانی سهم مشخص شده و تمام معاملات TAL در همان قیمت انجام می‌شوند.

یک مثال ساده

فرض کنیم قیمت پایانی سهم «الف» در پایان معاملات عادی:

۱۰٬۰۰۰ ریال

باشد.

حالا معاملات عادی تمام شده و سهم وارد مرحله TAL می‌شود.

در این مرحله:

• معاملات فقط در ۱۰٬۰۰۰ ریال؛ یعنی قیمت پایانی سهم انجام می‌شوند.

بنابراین اگر خریدار و فروشنده در این قیمت وجود داشته باشند، معامله انجام می‌شود.

معاملات TAL چه زمانی انجام می‌شود؟

ساعت TAL به بازار مربوطه بستگی دارد.

بورس تهران

در بورس تهران، جلسه عادی معاملات سهام تا ساعت ۱۲:۳۰ ادامه دارد و مرحله TAL از ۱۲:۴۵ تا ۱۳:۰۰ برگزار می‌شود. این مرحله برای نمادهای مشمول بازارهای اول و دوم بورس تهران در نظر گرفته شده است.

فرابورس ایران

در فرابورس، مرحله TAL برای سهام بازارهای اول و دوم از ساعت ۱۳:۴۵ تا ۱۴:۰۰ انجام می‌شود.

بنابراین باید توجه داشت که ساعت TAL در بورس و فرابورس یکسان نیست.

چه نمادهایی مشمول معاملات TAL هستند؟

این قسمت یکی از مهم‌ترین نکات برای سهامداران است.

TAL برای همه ابزارها و همه نمادهای بازار به شکل یکسان اجرا نمی‌شود.

در بورس تهران، طبق اعلام بورس، از ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ امکان انجام معاملات پایانی برای نمادهای سهامی پذیرفته‌شده در بازار اول و دوم فراهم شده است؛ البته با در نظر گرفتن ملاحظات نظارتی و عملیاتی.

در فرابورس نیز TAL برای سهام بازارهای اول و دوم فرابورس اجرا شده است.

بنابراین برای یک سهامدار، ساده‌ترین قاعده این است:

اگر نماد در بازار مشمول TAL قرار داشته باشد، بعد از پایان معاملات عادی، امکان معامله آن در مرحله پایانی وجود خواهد داشت.

فهرست نمادهای مشمول ممکن است بر اساس تصمیمات و ملاحظات معاملاتی تغییر کند؛ بنابراین برای بررسی یک نماد خاص، باید وضعیت همان روز آن در سامانه معاملات بررسی شود.

آیا TAL همان صف خرید و صف فروش است؟

خیر.

این یکی از اشتباهات رایج درباره TAL است.

فرض کنیم سهمی در پایان معاملات عادی صف فروش داشته باشد.

اینکه در TAL معامله‌ای برای آن سهم انجام شود، به این معنی نیست که صف فروش در بازار عادی «جمع شده» است.

TAL یک مرحله معاملاتی جداگانه است و معاملات آن در چارچوب قواعد همین مرحله انجام می‌شود.

به همین دلیل، باید معاملات عادی و TAL را از یکدیگر تفکیک کرد.

آیا سفارش TAL همان سفارش عادی است؟

خیر.

این نکته برای سهامداران بسیار مهم است.

در بورس تهران، سفارش‌های مربوط به TAL در بخش معاملاتی جداگانه ثبت می‌شوند و پس از تغییرات سامانه معاملات در سال ۱۴۰۵، نمادهای مربوط به معاملات پایانی در بازار ۳ قابل مشاهده هستند.

در فرابورس نیز سفارش‌های TAL مستقل از سفارش‌های بازار عادی هستند و سرمایه‌گذار باید سفارش جدیدی برای مرحله پایانی ثبت کند.

پس اگر در بازار عادی برای خرید یک سهم سفارش گذاشته‌اید، نباید تصور کنید همان سفارش به‌صورت خودکار وارد TAL می‌شود.

قیمت در TAL چگونه تعیین می‌شود؟

این مهم‌ترین تفاوت TAL با معاملات عادی است.

در معاملات عادی، قیمت سهم در طول جلسه معاملاتی تغییر می‌کند.

اما در TAL:

قیمت معامله = قیمت پایانی سهم در پایان جلسه اصلی

است.

یعنی اگر قیمت پایانی سهم ۲۰۰۰ تومان باشد، معاملات TAL همان سهم در ۲۰۰۰ تومان انجام می‌شود.

بنابراین TAL محلی برای کشف یک قیمت جدید نیست؛ بلکه فرصتی برای انجام معامله در قیمت پایانی تعیین‌شده است.

چرا اصلاً TAL ایجاد شده است؟

هدف اصلی این مرحله، ایجاد یک فرصت معاملاتی کوتاه پس از پایان جلسه عادی و کمک به نقدشوندگی و تکمیل معاملات است.

به بیان ساده، ممکن است در پایان معاملات عادی، خریدار یا فروشنده‌ای وجود داشته باشد که معامله‌اش در جلسه اصلی انجام نشده است. TAL یک فرصت اضافه در اختیار بازار قرار می‌دهد تا بخشی از این سفارش‌ها در قیمت پایانی انجام شوند.

به همین دلیل، TAL را می‌توان نوعی «دقایق اضافه معاملات» دانست؛ البته با قوانین متفاوت از بازار عادی.

اگر در TAL معامله زیادی انجام شود، چه مفهومی دارد؟

اینجا TAL برای تحلیلگران هم جذاب می‌شود.

فرض کنید یک سهم در پایان بازار عادی با صف فروش مواجه بوده، اما در TAL حجم قابل توجهی معامله شده است.

این اتفاق نشان می‌دهد در قیمت پایانی، تقاضایی برای خرید وجود داشته که توانسته بخشی از عرضه را جذب کند.

برعکس، اگر حجم معاملات TAL بسیار پایین باشد، نمی‌توان چنین برداشتی داشت.

اما باید مراقب بود:

حجم بالای TAL به‌تنهایی سیگنال خرید یا فروش نیست.

برای تحلیل درست باید حجم TAL را در کنار مواردی مانند حجم معاملات عادی، صف خرید یا فروش، ورود و خروج پول حقیقی، رفتار حقوقی‌ها و فاصله آخرین قیمت با قیمت پایانی بررسی کرد.

آیا TAL روی قیمت روز بعد اثر می‌گذارد؟

TAL به خودی خود قیمت پایانی روز بعد را تعیین نمی‌کند.

قیمت روز بعد در جریان معاملات همان روز و بر اساس سازوکار بازار شکل می‌گیرد.

بنابراین نباید تصور کرد اگر سهمی در TAL با حجم زیادی معامله شد، حتماً فردای آن روز مثبت یا منفی خواهد شد.

TAL یک داده برای تحلیل رفتار بازار است، نه یک پیش‌بینی قطعی برای روز بعد.

تفاوت معاملات عادی و TAL در یک نگاه

یک مثال کامل برای درک TAL

فرض کنید سهم «الف» در پایان معاملات عادی این وضعیت را داشته باشد:

آخرین معامله: ۱۰۵۰ تومان

قیمت پایانی: ۱۰۰۰ تومان

معاملات عادی تمام می‌شود.

حالا سهم وارد TAL می‌شود.

در TAL، قیمت معامله ۱۰۰۰ تومان است، نه ۱۰۵۰ تومان.

اگر ۵۰۰ هزار سهم فروشنده و ۳۰۰ هزار سهم خریدار در این قیمت وجود داشته باشد، بخشی از سفارش‌ها می‌توانند با یکدیگر معامله شوند.

بنابراین در پایان TAL ممکن است ۳۰۰ هزار سهم معامله شده باشد، اما قیمت آن همچنان همان ۱۰۰۰ تومان است.

این مثال نشان می‌دهد چرا حجم TAL می‌تواند اطلاعات جالبی درباره رفتار خریداران و فروشندگان در پایان روز به ما بدهد.

جمع‌بندی؛ TAL را خیلی ساده بخواهیم تعریف کنیم

اگر بخواهیم تمام این مطلب را در یک جمله خلاصه کنیم:

TAL یک فرصت معاملاتی کوتاه پس از پایان بازار عادی است که در آن، معاملات نمادهای مشمول فقط با قیمت پایانی همان روز انجام می‌شود.

پس سه نکته را همیشه به خاطر داشته باشید:

۱. TAL بعد از معاملات عادی انجام می‌شود.

۲. قیمت معامله در TAL همان قیمت پایانی روز است.

۳. سفارش TAL از سفارش معاملات عادی جداست و برای انجام معامله در این مرحله باید سفارش مربوط به TAL ثبت شود.

به همین دلیل، وقتی در گزارش‌های بازار می‌خوانید «امروز در TAL فلان نماد بیشترین معامله را داشت»، منظور معاملاتی است که بعد از جلسه اصلی و در قیمت پایانی همان روز انجام شده‌اند؛ نه معاملات عادی سهم.