تورم در سایه بی‌نظمی مرکز آمار

به گزارش نبض بورس، هم‌زمان با افزایش محسوس نرخ تورم در ماه‌های اخیر، زمان انتشار آمار شاخص قیمت مصرف‌کننده از سوی مرکز آمار ایران نیز با بی‌نظمی همراه شده است. بررسی داده‌ها نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه از ۴۸.۶ درصد در مهر به ۷۳.۵ درصد در فروردین رسیده، در حالی که تاریخ انتشار این آمار از یک الگوی منظم فاصله گرفته است.

انتشار CPI فروردین‌ماه در ۲۰ اردیبهشت، نمونه‌ای از تأخیر در ارائه یکی از مهم‌ترین نماگرهای اقتصاد کلان است. این وضعیت می‌تواند ابهام در تحلیل‌های اقتصادی و تصمیم‌گیری فعالان بازار، به‌ویژه در بورس، را افزایش دهد.

تقویم انتشار CPI؛ از «روال قابل پیش‌بینی» تا «پرش‌های زمانی»

بر اساس داده‌های زمان انتشار ، ترتیب اعلام CPI چنین بوده است:

این توالی نشان می‌دهد هرچند در چند ماه ابتدایی (مهر تا دی) انتشار نسبتاً نزدیک به اوایل ماه بعد انجام شده، اما در ادامه—به‌خصوص در بهمن و سپس فروردین—«پرش زمانی» رخ داده است. برای بازار سرمایه، چنین بی‌نظمی فقط یک مسئله اداری نیست؛ بلکه مستقیماً به کیفیت تصمیم‌گیری در قیمت‌گذاری سهام و نرخ‌گذاری دارایی‌ها ضربه می‌زند.

۲) وقتی تورم شتاب می‌گیرد، نیاز بازار به داده «بیشتر» می‌شود نه کمتر

آمارهای تورمی از مهر تا فروردین یک پیام روشن دارند: شتاب تورم.

• تورم نقطه‌به‌نقطه: از ۴۸.۶٪ (مهر) به ۷۳.۵٪ (فروردین) رسیده است.
• تورم سالانه: از ۳۸.۹٪ (مهر) به ۵۳.۷٪ (فروردین) افزایش یافته است.
• تورم ماهانه: در همین دوره نوسان داشته، اما در مقاطعی جهش جدی دیده می‌شود؛ از جمله ۷.۹٪ در دی و ۹.۴٪ در بهمن.

نکته کلیدی اینجاست: دقیقاً در شرایطی که تورم و نااطمینانی در حال افزایش است، بازار به انتشار منظم‌تر و سریع‌تر داده‌ها نیاز دارد؛ نه تأخیرهای طولانی‌تر.

۳) «پیشران‌های تورم» در داده‌ها چه می‌گویند؟

در کنار ارقام کل، ترکیب گروه‌های اثرگذار هم قابل توجه است:

• در چند ماه متوالی، رکوردهای تورم نقطه‌به‌نقطه/گروهی در خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ثبت شده است:
  • دی: ۸۹.۹٪ (خوراکی و آشامیدنی)
  • بهمن: ۱۰۵.۵٪ (خوراکی و آشامیدنی)
• در ادامه، در اسفند و فروردین کانون فشار به سمت دخانیات منتقل/پررنگ شده است:
  • اسفند: ۱۲۵.۱٪ (دخانیات)
  • فروردین: ۱۳۴.۷٪ (دخانیات)

از طرف دیگر، در تورم ماهانه نیز «گروه‌های جهشی» دیده می‌شود:

• دی: روغن‌ها و چربی‌ها ۵۱.۸٪
• بهمن: روغن و چربی ۵۰.۵٪
• اسفند: دخانیات ۱۷.۱٪
• فروردین: دخانیات ۱۲.۵٪

این الگوها نشان می‌دهد تورم فقط «عدد کل» نیست؛ سبد مصرفی در بخش‌هایی دچار شوک‌های مقطعی بزرگ شده و همین شوک‌ها برای تحلیل سودآوری صنایع (غذایی، خرده‌فروشی، دارویی، دخانیات، FMCG و…) اهمیت مستقیم دارد.

۴) تبعات بورسی تأخیر در آمار تورم

بی‌نظمی در انتشار CPI چند پیامد مشخص برای بورس دارد:

1. افزایش عدم‌قطعیت در ارزش‌گذاری (به‌خصوص در برآورد نرخ تنزیل و بازده مورد انتظار).
2. رشد شایعه و روایت‌سازی به جای داده‌محوری؛ چون بازار «به موقع» عدد رسمی ندارد.
3. اخلال در تحلیل صنایع حساس به تورم (کالای مصرفی، غذایی، حمل‌ونقل، خدمات، و حتی بانک و بیمه در سمت نرخ‌ها و انتظارات).

داده‌های تورم از مهر تا فروردین نشان می‌دهد اقتصاد با مسیر صعودی تورم روبه‌روست و در همین بازه، زمان‌بندی انتشار CPI نیز از حالت منظم فاصله گرفته است. در نتیجه، یک مطالبه روشن از نهاد آماری شکل می‌گیرد: بازگشت به انتشار منظم، سریع و قابل پیش‌بینی؛ چون در اقتصاد تورمی، «داده دیرهنگام» عملاً کارکرد تنظیم‌گری خود را از دست می‌دهد.