عمان و عراق به گزینه‌های جدید ترانزیتی تبدیل شدند

گزدرازی با اشاره به مشکلات ایجاد شده در تعاملات تجاری با امارات متحده عربی اعلام کرده است که فعالان اقتصادی استان بوشهر به سمت ایجاد مسیرهای جدید حمل‌ونقل و ترانزیت کالا حرکت کرده‌اند. به گفته وی، در حال حاضر استفاده از ظرفیت بنادر عمان در دستور کار قرار گرفته و همزمان توافقات اولیه با عراق نیز برای استفاده از ظرفیت بندر ام‌القصر انجام شده است تا بخشی از کالاهای تجاری و همچنین کالاهای مرتبط با فعالیت‌های ملوانی از این مسیرها وارد بنادر بوشهر شوند.

این تغییر رویکرد در شرایطی رخ می‌دهد که طی هفته‌های اخیر تحولات امنیتی منطقه بر شبکه حمل‌ونقل دریایی خلیج فارس تأثیر مستقیم گذاشته است. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ کشتیرانی در ماه‌های اخیر به دلیل افزایش ریسک‌های منطقه‌ای، محدودیت‌هایی در مسیرهای سنتی اعمال کرده‌اند و برخی خطوط حمل‌ونقل نیز مسیرهای جایگزین را در دستور کار قرار داده‌اند. همچنین اختلال در تردد دریایی در برخی مسیرهای راهبردی باعث افزایش هزینه‌های حمل کالا و طولانی‌تر شدن زمان ترانزیت شده است.

بنادر عمان و عراق در کانون راهبرد تجاری کشور

در چنین فضایی، عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و دسترسی به آب‌های آزاد، به یکی از مهم‌ترین گزینه‌های جایگزین تبدیل شده است. برخی تحلیل‌های منطقه‌ای نشان می‌دهد که مسیرهای تجاری عمان در ماه‌های اخیر به‌عنوان «مسیرهای مکمل» در حال ایفای نقش هستند و ظرفیت بنادری مانند دقم و صلاله بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند.

در کنار عمان، عراق نیز می‌تواند نقش مهمی در ایجاد مسیرهای جدید برای تجارت استان بوشهر ایفا کند. بندر ام‌القصر به عنوان مهم‌ترین بندر آب‌عمیق عراق از ظرفیت قابل توجهی در حوزه جابه‌جایی کالا برخوردار استبندر ام‌القصر به عنوان مهم‌ترین بندر آب‌عمیق عراق از ظرفیت قابل توجهی در حوزۀ جابه‌جایی کالا برخوردار است و در سال‌های گذشته نیز به‌دلیل موقعیت استراتژیک خود اهمیت ویژه‌ای داشته است. گزارش‌های اخیر نیز نشان می‌دهد روند فعالیت این بندر همچنان ادامه دارد و تسهیل برخی فرآیندهای عملیاتی در آن در حال انجام است.

کارشناسان معتقدند تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از بنادر جایگزین، علاوه بر کاهش فشار ناشی از محدودیت‌های فعلی، می‌تواند در بلندمدت موجب تنوع‌بخشی به شبکه لجستیکی کشور شود. وابستگی بیش از اندازه به یک یا دو مسیر سنتی همواره از نقاط آسیب‌پذیر تجارت خارجی بوده و رخدادهای اخیر نیز این مسئله را بار دیگر برجسته کرده است.

با این حال، ایجاد مسیرهای جدید به تنهایی کافی نخواهد بود و موفقیت این راهبرد نیازمند توسعۀ زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تسهیل فرآیندهای گمرکی، تقویت خطوط کشتیرانی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی است. در صورت تحقق این الزامات، ایران می‌تواند از شرایط فعلی نه صرفاً به‌عنوان یک چالش، بلکه به‌عنوان فرصتی برای بازتعریف جایگاه خود در تجارت منطقه‌ای استفاده کند.

اکنون به نظر می‌رسد در شرایطی که تحولات منطقه‌ای مسیرهای سنتی تجارت را با ابهام مواجه کرده، نگاه به ظرفیت‌های جدید در عمان و عراق به تدریج از یک راهکار موقت به یک رویکرد راهبردی در اقتصاد دریامحور جنوب کشور تبدیل می‌شود.