به گزارش نبض بورس، رئیس سازمان بورس از نخستین روز حضورش، بازار سرمایه را در «آستانه جهش» توصیف کرد و هدف ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلاری را «سرنوشت محتوم» بورس ایران دانست؛ اما امروز ارزش بازار به حدود ۷۶ میلیارد دلار رسیده است. فاصله‌ای معنادار که این پرسش را پررنگ می‌کند: چرا وعده ۴۰۰ میلیارد دلاری، فعلاً فقط یک عدد خوش‌بیان در سخنرانی‌ها مانده است؟

وعده ۴۰۰ میلیارد دلاری؛ از مراسم معارفه تا «سرنوشت محتوم»

۲۷ شهریور ۱۴۰۳، حجت‌الله صیدی در آیین تودیع و معارفه اعلام کرد بازار سرمایه «در آستانه جهش» است و «دلیلی ندارد ارزش آن به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار نرسد».
اول آذر ۱۴۰۴، بار دیگر همین هدف را تکرار کرد: «می‌خواهیم اندازه بازار سرمایه ایران را به حدود ۴۰۰ میلیارد دلار برسانیم.»
۶ دی ۱۴۰۴ نیز در برنامه «دایره پلاس»، این عدد را نه یک آرزو، که «سرنوشت محتوم بازار سرمایه ایران» خواند و از تلاش مستمر برای تحقق آن گفت.

این تکرار هدف‌گذاری، در ظاهر نشان از عزم مدیریتی دارد؛ اما در عمل، بازار سرمایه مسیر دیگری را پیموده است.

واقعیت بازار سرمایه؛ کوچک‌تر از همیشه

امروز ارزش بازار سرمایه ایران به حدود ۷۶ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نه‌تنها فاصله‌ای عمیق با هدف ۴۰۰ میلیارد دلاری دارد، بلکه نسبت به ظرفیت‌های بالقوه اقتصاد ایران نیز کوچک به نظر می‌رسد.

 

 

اگر حتی بر مبنای برآورد GDP فعلی کشور (۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار) که خودِ رئیس سازمان بورس به آن اشاره کرده محاسبه کنیم، نسبت ارزش بازار به تولید ناخالص داخلی فاصله‌ای معنادار با استانداردهای جهانی دارد. اما پرسش اساسی اینجاست: آیا صرف اعلام یک «عدد هدف» بدون اصلاح بسترهای سیاستی و اقتصادی، می‌تواند بازار را چهار تا پنج برابر کند؟

شکاف میان شعار و سازوکار

رئیس سازمان بورس در سخنان خود از توسعه ابزارهای تأمین مالی، افزایش عمق بازار و رشد تعداد شرکت‌های بورسی سخن گفته است. اما بازار سرمایه بیش از هر چیز، نیازمند سه مؤلفه بنیادین است:

• ثبات سیاست‌گذاری و پرهیز از تصمیمات خلق‌الساعه

• کاهش ریسک‌های سیستماتیک و نااطمینانی اقتصادی

• اعتمادسازی برای سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی

در سال‌های اخیر، آنچه سرمایه‌گذاران تجربه کرده‌اند، نوسان‌های شدید، بی‌ثباتی مقرراتی و خروج مستمر نقدینگی بوده است. در چنین فضایی، حتی اگر ابزارهای جدید مالی نیز معرفی شود، آیا سرمایه‌گذار ریسک‌گریز حاضر به بازگشت گسترده خواهد بود؟

بازار سرمایه ایران؛ نیازمند واقع‌گرایی، نه عددسازی

هدف‌گذاری ۴۰۰ میلیارد دلاری، اگر بر پایه برنامه عملیاتی شفاف، جدول زمان‌بندی مشخص و شاخص‌های قابل سنجش باشد، می‌تواند الهام‌بخش باشد. اما وقتی بازار به ۷۶ میلیارد دلار تنزل یافته، تکرار همان عدد بدون گزارش دقیق از چرایی این عقب‌گرد، بیش از آنکه امیدآفرین باشد، پرسش‌برانگیز است.

بازار سرمایه ایران پیش از آنکه به «عدد ۴۰۰ میلیارد دلار» نیاز داشته باشد، به بازسازی اعتماد، اصلاح سیاست‌های مداخله‌گرایانه و هماهنگی تیم اقتصادی دولت نیاز دارد.

تا زمانی که این پیش‌نیازها فراهم نشود، ۴۰۰ میلیارد دلار بیشتر شبیه یک تیتر خوش‌آهنگ خواهد بود تا یک افق دست‌یافتنی.

جمع‌بندی

وعده ۴۰۰ میلیارد دلاری رئیس سازمان بورس، اکنون در برابر واقعیت ۷۶ میلیارد دلاری بازار قرار گرفته است؛ شکافی که نمی‌توان آن را صرفاً با تکرار سخنرانی‌ها پر کرد.

بورس ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند پاسخگویی شفاف و برنامه عملیاتی مشخص است. در غیر این صورت، فاصله میان «سرنوشت محتوم» و «واقعیت موجود» هر روز بیشتر خواهد شد.