بازی بزرگ بانک مرکزی با سکه

به گزارش نبض بورس، حراج‌های پیاپی سکه در حالی به ابزار تازه بانک مرکزی برای آرام‌کردن بازار طلا تبدیل شده است.

در حالی که بازار‌های ارز و طلا طی هفته‌های اخیر زیر فشار رشد نرخ دلار و تقاضای احتیاطی، نوسان‌های کم‌سابقه‌ای را تجربه کردند، بانک مرکزی با برگزاری شش مرحله حراج سکه تلاش کرده است جریان نقدینگی و انتظارات را مدیریت کند. مسیری که از یک «مدل محدود با قیمت ثابت» آغاز شد و حالا به «سازوکاری رقابتی و جذب‌کننده نقدینگی» رسیده است؛ سازوکاری که تحلیلگران آن را همزمان سوپاپ اطمینان بازار و ابزار تأمین مالی غیرمستقیم برای دولت می‌دانند.

پیش بینی قیمت طلا و دلار امروز ۲۹ آبان

در ادامه حتما بخوانید

۱) از عرضه محدود تا حراج رقابتی؛ تغییر استراتژی طی ۹ ماه

پیش‌فروش سکه که از اواخر بهمن ۱۴۰۳ آغاز شد، در سه مرحله نخست با محدودیت خرید و قیمت ثابت انجام گرفت. طی این دوره حدود ۷۳۶ هزار قطعه فروخته شد و نزدیک به ۲۵ همت نقدینگی از بازار جمع‌آوری شد.
اما در نیمه ۱۴۰۴، با بالا رفتن تنش‌های بازار ارز، بانک مرکزی از مدل سنتی فاصله گرفت و شیوه‌ای کاملاً جدید را اجرا کرد: حراج قیمتی با ثبت پیشنهاد رقابتی. این تغییر رویکرد نقطه عطف سیاست‌گذاری امسال بود.

۲) اوج‌گیری تقاضا هم‌زمان با جهش دلار

در هفته سوم آبان، صعود قیمت دلار موجی از خرید در بازار طلا و آبشده ایجاد کرد. اما آغاز مراحل جدید پیش‌فروش، بخشی از این تقاضا را از بازار نقدی خارج و به سمت ثبت سفارش سکه هدایت کرد.
به گفته فعالان، این تغییر مسیر باعث شد فشار خرید در بازار آزاد کمتر شود و حتی بر رفتار تقاضای دلاری نیز اثر بگذارد؛ زیرا شرکت در حراج نیازمند ریال است نه ارز.

۳) حراج سکه؛ کانال مستقیم جذب نقدینگی سرگردان

در شرایطی که سود بانکی واقعی منفی است و مردم ترجیح می‌دهند سرمایه خود را به دارایی‌های امن منتقل کنند، پیش‌فروش سکه به یک ابزار مؤثر برای جذب نقدینگی تبدیل شده است.
خریدار پول را امروز پرداخت می‌کند، اما سکه را سه ماه بعد می‌گیرد؛ همین فاصله زمانی، امکان کنترل جریان پول پرشتاب را فراهم می‌کند.
تحلیلگران این روند را نوعی اوراق بدهی پنهان می‌دانند؛ بدون انتشار اوراق رسمی، اما با اثری مشابه در قفل‌کردن پول‌های سرگردان.

۴) آیا این سیاست توان مهار بازار را دارد؟

کارشناسان معتقدند پیش‌فروش سکه در کوتاه‌مدت می‌تواند جلوی جهش‌های ناگهانی قیمت را بگیرد.
سه عامل توضیح‌دهنده این اثر کوتاه‌مدت‌اند:

ورود حجم قابل توجه سکه در آینده، ذهنیت بازار را آرام می‌کند.

بخشی از تقاضای سرمایه‌ای از بازار آزاد خارج می‌شود.

قیمت پایه بانک مرکزی به‌عنوان «راهنمای قیمتی» عمل می‌کند.

با این حال، تجربه سال‌های ۹۶ و ۹۷ ثابت کرده است که با وقوع شوک ارزی، اثر این سیاست محدود خواهد بود و نمی‌تواند از افزایش قیمت جلوگیری کند.

۵) مسیر پیش‌رو؛ سیاستی وابسته به دلار

تحلیل روند شش مرحله حراج نشان می‌دهد بانک مرکزی از یک سیاست صرفاً آرام‌کننده به ابزاری هدفمند برای جمع‌آوری نقدینگی، کنترل انتظارات و مدیریت هیجان بازار رسیده است.
اما موفقیت نهایی این سیاست به چند عامل کلیدی وابسته است:

سمت‌وسوی قیمت دلار

توان دولت در مدیریت کسری بودجه

تصمیمات سیاست پولی و نرخ بهره

انتظارات تورمی جامعه

به نظر می‌رسد حراج سکه اکنون نقش مهمی در تنظیم کوتاه‌مدت بازار دارد، اما در نبود ثبات ارزی، نمی‌تواند به ابزار دائمی مهار قیمت‌ها تبدیل شود.

منبع: تجارت نیوز