تاثیر توقف تولید لیتیوم در چین بر بازار جهانی و پیامدهای آن

به گزارش نبض بورس، توقف موقت تولید در معدن «Jianxiawo» واقع در چین، موجب جهش کوتاه‌مدت قیمت لیتیوم و رشد سهام شرکت‌های استرالیایی تولیدکننده این ماده معدنی شد. با این‌ حال، شواهد ارزیابی شده نشان می‌دهد این اتفاق بیش از آنکه به عاملی برای رشد در بازار لیتیوم تبدیل شود، تنها به صورت محدود موجب رشد قیمت‌های این فلز در بازار جهانی شده است. به نظر می‌رسد سیاست‌گذاران چینی از طریق وضع قوانین جدید در افزایش صدور مجوز فعالیت‌های معدنی، در پی ایجاد نظمی نوین در تولید مواد معدنی حیاتی در مقیاس جهانی هستند؛ حتی اگر این امر نوسانات کوتاه‌مدت را در بازار به دنبال داشته باشد.

و به نقل از پلتفرم «NAI500»، قیمت کربنات لیتیوم در بورس آتی گوانگژو پس از آنکه شرکت «CATL» فعالیت خود در معدن «Jianxiawo» واقع در استان جیانگ‌شی چین را به دلیل انقضای مجوز فعالیت در آن متوقف کرد، حدود ۸ درصد افزایش یافت. به دنبال این اتفاق، تولیدکنندگان استرالیایی لیتیوم با رشد قابل‌ توجهی در ارزش سهام خود مواجه شدند و برخی حتی بازدهی دو رقمی را ثبت کردند. این جهش قیمت لیتیوم در بازار جهانی، به‌ منزله مرهمی موقت برای این صنعت پس از ثبت رکود بلندمدت ناشی از مازاد عرضه و کندی رشد فروش خودروهای الکتریکی به شمار می‌رود.

با این‌ حال، قیمت‌های ثبت شده اخیر در بازار لیتیوم همچنان فاصله زیادی با ارقام ثبت شده برای این فلز در سال ۲۰۲۲ دارند و در واقع در روند عرضه و تقاضای آن انعطاف‌پذیری خاصی دیده نمی‌شود. طبق ارزیابی‌های صورت گرفته، چین همچنان حجم قابل‌ توجهی از ذخایر سنگ‌های معدنی لیتیومی و کاتدی را در انبارهای خود در اختیار دارد و هنوز واحدهای تولیدی جدید فعال در زمینه استخراج ذخایر داخلی لپیدولیت فعالیت خود را آغاز نکرده‌اند. روند واردات اسپودومن به چین نیز همچنان به طور عمده در بازار مصرفی عرضه نشده است. به همین دلیل، به نظر می‌رسد جهش‌های کوتاه‌مدت در قیمت لیتیوم به افزایش حاشیه سود و مثبت شدن ترازنامه‌ بسیاری از تولیدکنندگان این فلز حیاتی منجر نشود.

تاثیر قوانین سخت‌گیرانه در معادن لیتوم چین برای حفظ ثبات قیمت‌ها در بازار

شرکت «CATL» طی بیانیه‌ای دلیل توقف موقت تولید لیتیوم در یکی از معادن مهم چین را انقضای مجوز فعالیت در آن اعلام کرد. گفتنی است، چنین وقفه‌هایی در بستر قوانین تعریف شده در چین اغلب به‌ عنوان ابزاری برای سامان‌دهی فعالیت‌های صنایع به‌ کار می‌رود. همچنین، وزارتخانه‌ها و دولت‌های استانی در چین نیز پیش‌تر از بازبینی‌های روند اداری برای ایجاد تغییرات جدید در صنایعی که رشد بی‌رویه را تجربه کرده‌اند، نهایت بهره‌برداری را داشته‌اند. به علاوه، بخش باتری‌های صنعتی در این کشور بارها از سوی کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی و وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین فراخوان‌هایی به منظور پرهیز از رشد ظرفیت تولید بی‌هدف، افزایش بهره‌وری و تقویت جایگاه تولیدکنندگان فعال کوچک‎‌مقیاس دریافت کرده‌اند.

در همین رابطه، می‌توان به روند توقف پروژه استخراج لیتیوم از آب شور در استان چینگهای و وضع بازرسی‌های سخت‌گیرانه در کمربند معدنی جیانگ‌شی اشاره کرد. این پروژه اگرچه به دلایل ایمنی و زیست‌محیطی در فرایند تولید متوقف شد اما در حالت کلی این کار باعث شد قیمت در بازار این فلز به ثباتی نسبی برسد. لازم به ذکر است که معدن «Jianxiawo»، سهم معناداری در برنامه تولید لیتیوم چین برای سال ۲۰۲۵ داشته و در حال حال حاضر حدود ۳ درصد عرضه جهانی این فلز به معدن نامبرده اختصاص دارد. از این‌ رو حتی توقف کوتاه‌مدت در  روند تولید لیتیوم در این معدن می‌تواند جو روانی بازار را تحت‌ تاثیر قرار دهد.

فشارهای زیست‌محیطی دولت مرکزی چین با هدف یکپارچه‌سازی در صنعت لیتیوم

تولیدکنندگان لیتیوم در استان جیانگشی طی سال‌های اخیر با سرعت بالایی زنجیره کامل صنعت این فلز را از مرحله استخراج تا تولید مواد کاتدی و باتری توسعه داده‌اند. براساس گزارش‌های رسمی استانی و رسانه‌های محلی در چین، استان جیانگشی به‌ ویژه در شهر یی‌چون و مناطق پیرامونی آن، به دنبال تبدیل‌ شدن به قطب ملی تولید مواد اولیه صنعت باتری و انرژی بوده و برای تحقق این هدف زمین، برق و مجوزهای لازم برای توسعه و تولید این مواد اولیه را در اختیار سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان قرار داده‌اند.

ورود بازرسان دولت مرکزی بخش حفاظت از محیط‌ زیست، تخلفات در دفع پسماند معدنی و مصرف بالای آب به منظور استخراج لپیدولیت در معادن لیتیوم واقع در استان جیانگشی را آشکار کرد و به دنبال آن تعدادی از واحدهای تولیدی، تعطیل و متحمل جریمه‌های سنگینی شدند. پس از این اتفاق، تمدید مجوزهای بهره‌برداری از معادن به ابزاری سیاستی برای واداشتن شرکت‌های تولیدکننده به ارتقای مدیریت باطله‌های معدنی، احیای اراضی و کاهش شدت مصرف انرژی تبدیل شد.

تعلیق فعالیت در معدن «Jianxiawo»، نمونه‌ای از روند تخلف در فرایند تولید و استخراج لیتیوم در چین به شمار می‌رود. بر همین اساس می‌توان ادعا کرد برای دولت چین، سخت‌گیری‌های اعمال شده در بخش زیست‌محیطی در معادن تنها برای نشان داده تعهد به حفظ طبیعت نبوده است بلکه ابزاری برای حرکت به سمت صنایع پاک محسوب می‌شود. در همین راستا، اقداماتی مانند ادغام واحدهای کوچک‌مقیاس و واحدهای تولیدی بزرگ‌مقیاس زیان‌ده با دیگر شرکت‌ها و سوق‌ دادن بخش تولید و استخراج لیتیوم داخلی به سمت یکپارچه‌سازی در این صنعت با هدف کاهش انتشار کربن، از جمله مهم‌ترین اهداف در نظر گرفته در برنامه پنج‌ ساله چهاردهم و دستورالعمل‌های تولید مواد اولیه وابسته به آن از سوی دولت چین محسوب می‌شود.

علی‌رغم افزایش قیمت جزئی لیتیوم، وضعیت مازاد عرضه تداوم خواهد داشت

نوسانات قیمت در بازار لیتیوم همچنان به حجم عرضه و تقاضای آن از سوی مصرف‌کنندگان وابسته است. در همین راستا، ظرفیت فرآوری لیتیوم در چین طی سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ افزایش یافت و هم‌زمان عرضه اسپودومن از قاره آفریقا و تولید لپیدولیت در چین نیز روندی صعودی را به ثبت رساند. در سمت تقاضا، تولیدکنندگان کاتد و سلول باتری اوایل سال ۲۰۲۵ اقدام به کاهش حجم ذخایر انبارهای خود کردند. با این حال، آغاز فرایند ذخیره‌سازی مجدد در انبار ذخایر از سوی این تولیدکنندگان همچنان با احتیاط ادامه دارد.

در واکنش به بیانیه صادر شده از سوی شرکت «CATL» که در آن به دلیل روند توقف تولید لیتیوم در معدن «Jianxiawo» » اشاره شده بود، منحنی قیمت‌های فلز نامبرده در قراردادهای بورس آتی در مقیاس جهانی تغییراتی را تجربه کرد. طبق‌ ارزیابی ارائه شده از سوی شماری از تحلیلگران بازار، محدودیت در عرضه لیتیوم در کوتاه‌مدت دور از انتظار نیست. با این وجود، چنین اتفاقی تاثیر گسترده‌ای بر پیش‌بینی تداوم وضعیت مازاد عرضه این فلز تا پایان سال ۲۰۲۵ نخواهد گذاشت.

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد روند ثبت قراردادهای خرید لیتیوم با موعد تحویل بلندمدت و همچنین کاهش حاشیه سود واحدهای ذوب و فرآوری کماکان تحت فشار باقی‌ مانده است. علاوه‌براین، نشانه‌هایی از چالش‌های مالی را می‌توان در تاخیر در پرداخت هزینه خرید لیتیوم به تولیدکنندگان کوچک‌مقیاس و ارائه تخفیف برای فروش محصولات لیتیومی نیمه‌فرآوری‌ شده در بازار مشاهده کرد.

انتظار می‌رود بازار لیتیوم به دلیل فشارهای بازرسان بخش حفاظت از محیط زیست چین بر تولیدکنندگان‌، کاهش زمان حمایت صندوق‌های پوشش ریسک در معاملات آتی و تداوم وضعیت مازاد عرضه و افت اندک انبارهای ذخایر لیتیوم همچنان وضعیت نوسانی خود را حفظ کند. آن‌طور که به نظر می‌رسد، این اتفاق به نفع تولیدکنندگان بزرگ‌مقیاس با تراز مالی بالا و به زیان تولیدکنندگان کوچک‌مقیاس در چین و سایر کشورهای تولیدکننده این فلز خواهد بود.

اولویت‌های برنامه پنج‌ ساله چهاردهم توسعه چین و کنترل وضعیت مازاد عرضه در بازار لیتیوم

سیاست‌گذاری‌های دولت چین در صنعت لیتیوم از سال‌های گذشته تاکنون ادامه دارد. در همین رابطه در برنامه پنج‌ ساله چهاردهم ارائه شده از سوی دولت چین بر امنیت منابع، توسعه مواد اولیه مورد نیاز در صنعت باتری و بخش انرژی تاکید شده است. واقعیت اینکه در عمل، این سیاست‌گذاری‌ها به تقویت شرکت‌های تولیدکننده پیشرو، اعمال محدودیت‌های مصرف انرژی و حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از روند افزایش ظرفیت‌های تولید مواد معدنی با حاشیه سود جزئی منجر می‌شود.

در همین چارچوب، شرکت‌های دولتی تحت فشار کمیسیون نظارت بر دارایی‌های دولتی چین (SASAC) قرار گرفته‌اند تا بازدهی سرمایه خود را بهبود بخشیده و از افزایش بی‌رویه ظرفیت تولید پرهیز کنند. در بخش خصوصی نیز دسترسی به اعتبار مالی و زمین، بیش از پیش به رعایت الزامات زیست‌محیطی و شاخص‌های بهره‌وری ظرفیت تولید وابسته شده است.

همچنین، وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین (MIIT) با انتشار دستورالعمل‌هایی درباره ظرفیت تولید بخش باتری هشدار داده است که توسعه کنترل‌ نشده از مرحله استخراج معدن تا تولید کاتد می‌تواند پیامدهای منفی در پی داشته باشد. در همین راستا، دولت چین به‌ جای اصلاح سهمیه‌های کلی اختصاص داده شده به تولیدکنندگان لیتیوم، ابزارهای دقیق‌تری مانند بازبینی در صدور مجوزها و سخت‌گیری در بازرسی‌های بخش حفاظت از محیط زیست را به کار گرفته است.

وضعیت تقاضای خودروهای الکتریکی، مواد اولیه تولید باتری و سیستم ذخیره انرژی

بررسی‌های صورت گرفته از بازار نشان می‌دهد حجم تقاضا برای لیتیوم کاهش نیافته اما وارد مرحله بلوغ و بالندگی شده است. از سوی دیگر، حجم فروش خودروهای الکتریکی در چین همچنان در حال افزایش است و این روند کاملا با مشوق‌های دولتی و تخفیف‌های عرضه‌کنندگان این خودروها مطابقت دارد. با این وجود، سرعت رشد نفوذ خودروهای الکتریکی در بازار داخلی همانند سال‌های گذشته نیست.

در سطح بین‌المللی، افزایش تنش‌های تجاری و آغاز روند تحقیقات در خصوص تخصیص یارانه دولتی به خودروهای به فروش رفته در بازار قاره اروپا، چشم‌انداز صادرات این خوردروها را به قاره سبز با ابهام روبه‌رو کرده است. در خصوص سهم باتری‌ خودروهای الکتریکی، باتری فسفات آهن لیتیوم همچنان بیشترین سهم را در اختیار دارد. با این حال، به نظر می‌رسد سهم باتری‌های سدیم‌یون برای خودروهای اقتصادی و سیستم‌های ثابت ذخیره‌ انرژی باتری به دلیل صرفه اقتصادی بالاتر به نسبت چگالی انرژی آن در حال افزایش است.

انتظار می‌رود در صورت تجاری‌سازی و تولید انبوه باتری‌های سدیم‌یون، رشد تقاضای لیتیوم در صنایع پایین‌دستی با محدودیت همراه شود. در مقابل، توسعه سیستم‌های ذخیره‌ انرژی شبکه برق در سطح استانی با هدف کاهش فشار وارد شده در زمان اوج مصرف برق در شبکه انرژی داخلی و ادغام با شبکه انرژی‌های تجدیدپذیر شتاب گرفته است. این تغییرات باعث خواهد شد بخشی از حجم مازاد تولید کاتد باتری در چین به این سمت سوق داده شود.

در مجموع، تقاضای لیتیوم همچنان روند روبه‌رشد خود را حفظ خواهد کرد. با این وجود، این حجم افزایشی در حدی که باعث کاهش قابل‌ توجه حجم مازاد در انبارهای لیتیوم شود، نخواهد بود و از این رو، قیمت‌ها در بازه‌ای نوسان خواهد داشت که تنها تولیدکنندگان بزرگ با حاشیه سود بالا قادر به ادامه فعالیت خود خواهند بود.

زنجیره جهانی تامین، دسترسی به سرمایه و چشم‌انداز بازار لیتیوم

چین همچنان محور اصلی زنجیره جهانی لیتیوم در حوزه تولید و فرآوری آن به شمار می‌رود. سرمایه‌گذاری‌های خارجی تولیدکنندگان چینی در آفریقا و شراکت‌ آن‌ها با تولیدکنندگان لیتیوم در قاره آمریکای لاتین، به تثبیت جایگاه این کشور در صنعت مذکور کمک کرده‌ است. با این حال، خریداران غربی نیز با تکیه بر سیاست‌گذاری‌های وضع شده و تخصیص یارانه‌ها در تلاش هستند وابستگی خود به مواد معدنی حیاتی، به ویژه لیتیوم از چین را کاهش دهند.

افزایش اخیر قیمت لیتیوم در استرالیا فرصتی مقطعی ایجاد کرده است که می‌تواند زمینه تجدیدنظر در تامین مالی پروژه‌ها یا تعویق برخی طرح‌های در حال اجرا را فراهم کند. با این حال، جریان سرمایه به‌ ویژه برای معادنی با هزینه‌کردهای بالا که روند راه‌اندازی آن‌ها اغلب از سال ۲۰۲۲ آغاز شده و اکنون با دشواری‌های جدی در تامین مالی مواجه است، همچنان به صورت پراکنده و گزینشی تداوم خواهد داشت.

اگرچه احتمال اعمال محدودیت مستقیم بر صادرات لیتیوم از چین بسیار اندک ارزیابی می‌شود اما تجربه اعمال محدودیت‌های پیشین از سوی دولت چین برای صادرات گرافیت نشان می‌دهد که دولت این کشور در صورت هم‌سویی با اهداف راهبردی ملی، از ابزارهای تجاری خود استفاده خواهد کرد. در پایان، رشد اخیر قیمت‌ لیتیوم نه ناشی از رونق طبیعی بازار بلکه حاصل سیاست‌گذاری دولت چین است و دولت این کشور در نظر دارد با کنترل ظرفیت تولید و اعمال برخی محدودیت‌ها، ثبات را در صنعت داخلی فلز مذکور حفظ کند./فلزات آنلاین