بورس و یک عقب‌ماندگی تاریخی؛ زمان جبران فرا رسیده است؟

به گزارش نبض بورس، یاسر فلاح، تحلیلگر بازار سرمایه در گفت‌وگو با نبض بورس درمورد عملکرد بازار سرمایه در مقایسه با دیگر بازارها با وجود ریسک‌های سیستماتیک گفت: اگر بازارها را با هم مقایسه کنیم متوجه یک سری از مسائل در میان بازارها خواهیم شد و درواقع، شاهد رفتارهایی از سوی آن‌ها هستیم. دلیلش هم این است که بازارها به هم متصل هستند و بدین صورت نیست که برخی از بازارها رشد کنند و بازارهای دیگر دچار رکود عمیق و طولانی‌مدت شوند.

بر اساس تئوری‌های اقتصادی، این بازارها به مرور زمان به تعادل می‌رسند. چون برخی از افراد پس از گرفتن سود در یک بازار، از بازاری به بازار دیگر می‌روند که آن بازار هنوز رشد نکرده است و می‌خواهند سود دریافتی خود را در آن‌جا نیز، تکرار کنند. به همین دلیل، فعالان حوزه اقتصادی این واقعیت را می‌دانند که سرمایه در بین بازارها در حال حرکت است. 

۱۰ برابر عقب‌گرد در شفافیت؛ چه بر سر کُدال آمده است؟ | وقتی تأخیر کدال، دوباره رانت می‌سازد!

در ادامه حتما بخوانید

رشد بازار سرمایه حق طبیعی آن است 

این تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به روند بازارهای ارز، طلا و سکه و... ادامه داد: وقتی در فضای اقتصادی کشور مشاهده می‌کنیم که بازار ارز رشد چشمگیری می‌کند و بدنبال آن، بازار سکه و طلا هم با رشد چند برابری روبه‌رو می‌شود و در یک بازه زمانی چند ساله نیز، شاهد رشد بازار مسکن می‌شویم. به همین دلیل، نمی‌توان انتظار داشت که در بازار سرمایه رونق اتفاق نیفتد؛ بازاری که سهام شرکت‌های بزرگ و واحد‌های مالکیتی شرکت‌ها را در بورس معامله می‌کند. پس، این یک مسئله‌ی کاملاً علمی است.

فلاح گفت: بنده معتقد هستم که بازار سرمایه به دلیل عقب‌ماندگی‌هایی که در طول سال‌های گذشته تجربه کرده است در حال حاضر، در شرایطی قرار دارد که بسیاری از سرمایه‌گذاران، این بازار را به عنوان گزینه‌ای درنظر می‌گیرند که می‌توان روی آن حساب باز کرد و در آن به سرمایه‌گذاری پرداخت و همین امر باعث می‌شود که بازار سرمایه را در واچ‌لیست خود قرار دهند. 

این تحلیلگر بازار سرمایه با بیان این که بازار سرمایه بعد از مدت‌ها به چشم سرمایه‌گذاران آمد، بیان کرد: در سال ۹۹ مشاهده کردیم که ارزش دلاری بازار سرمایه به بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار رسید ولی در ۳-۲ ماه گذشته، با روند رو به رشد دلار و کاهش ارزش پول ملی(ریال) در برابر آن شاهد بودیم که ارزش بازار سرمایه به حدود ۱۰۰ میلیارد دلار رسید و حتی در شرایطی هم، از این میزان کمتر بود. 

پرسش این‌جاست که ارزش مجموعه بازار سرمایه ایران با وجود حجم زیادی از شرکت‌های بزرگ و بسیار قدرتمند و صاحب‌نام در صنایع مختلف؛ از پتروشیمی و کانی‌های فلزی و معدنی و فلزات اساسی گرفته تا خودرو و مخابرات و سیمان و دارو و... ۱۰۰ میلیارد دلار است؟

رنجِ بازار سرمایه ایران از یک عقب‌ماندگی تاریخی 

این موضوع بیانگر این است که بازار سرمایه کشور واقعاً از یک عقب‌ماندگی تاریخی رنج می‌برد و دلایل مختلفی وجود داشته است که سرمایه‌گذاران وارد بازار نمی‌شده‌اند که می‌توان به برخی از ریسک‌ها در بازار سرمایه اشاره کرد و به طور خاص، می‌توان از رشد مضاعف سطح ریسک‌‌های سیستماتیک در آن یاد کرد که باعث ترس سرمایه‌گذاران از حضور در بازار سرمایه شده بود. 

فلاح گفت: از آن‌جایی که ارزش اموال و دارایی‌های این بازار به صورت لحظه‌ای خودش را روی تابلو نشان می‌دهد بسیاری از سرمایه‌گذاران شاهد سقوط لحظه‌ای ارزش دارایی خود شدند و همین موضوع باعث ترس آن‌ها از بازار شد و بدنبال آن، بازار سرمایه هم یک عقب‌افتادگی خیلی شدیدی را تجربه کرد که به اعتقاد بنده، در طول دوره‌های مختلف بازار سرمایه کشور بی‌سابقه بود و منجر به رکود عجیب و غریب حدود ۵ ساله‌‌ی بورس شد. 

این تحلیلگر بازار سرمایه ادامه داد: خوشبختانه، از یک جایی به بعد، سرمایه‌گذاران به طرف بازار سرمایه آمدند و از آن استقبال کردند و این موضوع تا جایی پیش رفت که اگرچه بعد از جنگ ۱۲ روزه، شاهد ریسک‌ها به صورت حداکثری و احاطه‌‌ی ترس در بازار بودیم و همین موضوع، بازار سرمایه را با افت حدود یک ماهه روبرو کرد اما، قیمت‌ها به جایی رسیدند که بسیاری از سرمایه‌گذاران خریدار شدند و بر این باور بودند که به خرید کالاهای ارزنده با قیمت مناسب بپردازند. به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌ها در بازار سرمایه، پس از جنگ رشدهای خیلی خوبی را تجربه کردند و دلیلش هم، کاهش ریسک‌های سیستماتیک بود که قله‌ی آن‌ها خودش را در جنگ ۱۲ روزه نشان داده بود. 

این تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به وجود ریسک‌های‌ سیستماتیک و تأثیر آن بر عملکرد بازار سرمایه عنوان کرد: با توجه به وجود ریسک‌های سیستماتیک حتی با وجود عبور از یک قله، اما باید به این موضوع توجه کرد که ناآرامی‌های اخیر و ریسک‌ها می‌توانند بر عملکرد بازار و سرمایه‌گذاران تأثیر بگذارند. 

بر این اعتقاد هستم که به جز این ریسک‌ها، شاید عامل سخت دیگری پیش‌روی بازار سرمایه وجود نداشته باشد و حداقل، از لحاظ ارزش دارایی یا سرمایه‌گذاری‌هایی که در بازارهای دیگر صورت می‌گیرد بازار، خود را با این قیمت‌ها به‌روز آوری خواهد کرد. 

فلاح با اشاره به تأثیر روند صعودی بازارها بر بورس ادامه داد: وقتی نرخ دلار افزایش پیدا می‌کند، فروشنده‌های خودرو قیمت‌های خودروهای خود را افزایش می‌دهند و بدنبال آن، بازار طلا و سکه هم روند صعودی در پیش می‌گیرد و کالاهای دیگر هم با رشد قیمت روبه‌رو می‌شوند. چرا قیمت سهام نباید افزایش پیدا کند؟ علاوه بر این، با افزایش قیمت سهام، برای بعضی از افراد این سوال است که آیا صعود بازار مصنوعی است؟ در پاسخ باید گفت: خیر! مصنوعی نیست و کاملاً واقعی است. چون بازار سرمایه هم قیمت‌های خود را به اصطلاح، به‌روز آوری می‌کند. 

این تحلیلگر بازار سرمایه گفت: در حال حاضر، در اقتصاد کشور ۵۰ درصد تورم وجود دارد. به همین دلیل، قیمت دارایی‌ها به نوعی، در یک شیبی در حال افزایش هستند و پس از یک سال، پول افراد، ۵۰ درصد ارزش خود را ازدست می‌دهد و آن‌ها با کاهش قدرت خرید ۵۰ درصدی روبه‌رو می‌شوند. 

وقتی دارایی‌های دیگر در حال رشد هستند بازار سهام نیز، به عنوان یک دارایی حتماً چنین رشدهایی را در خود می‌بیند و خودش را به‌روز می‌کند؛ البته مشروط بر این که سایه ریسک‌های سیستماتیک ( سیاسی - امنیتی ) از روی بازار برداشته شود. زیرا  اگر سایه این ریسک‌ها و یا جنگ بر روی بازار سرمایه وجود داشته باشد جذابیت خود را ازدست می‌دهد و بسیاری از سرمایه‌گذاران در تلاش هستند که سرمایه‌های خود را به سمت دارایی‌های امن ببرند و به سمت بازار سرمایه و سهام نیایند. 

آیا تعرفه آمریکا تهدیدی دیگر برای بازار سرمایه است؟

فلاح در رابطه با تأثیر تعرفه ۲۵ درصدی آمریکا بر بازار سرمایه ایران افزود: بدون شک، این تعرفه بدون تأثیر نخواهد بود. چون به نوعی، مانع از فعالیت و تجارت بسیاری از کشورها با ایران می‌شود. اما باید توجه کرد که خیلی وقت است کشور در شرایط تحریم قرار دارد و ما با تحریم زندگی می‌کنیم. به همین دلیل، بسیاری از فعالان اقتصادی یاد گرفته‌اند که چگونه در شرایط تحریم کار کنند. پس، حتی اگر آمریکا این تعرفه را هم وضع نمی‌کرد خیلی از کشورهایی که دارای اقتصاد توسعه‌یافته هستند؛ به خصوص آن دسته از کشورهایی که شرکای تجاری آمریکا هستند به خاطر ترس ناشی از تحریم‌های آمریکا تمایلی به تجارت بسیار شفاف با ایران نداشته‌اند و این تأثیر تعرفه‌ هم یک مورد دیگری است که به تحریم‌ها اضافه می‌شود.